03.09. – Dogodilo se na današnji dan – Iskrcavanjem na Siciliju Osme britanske armije počeo je napad savezničkih trupa na fašističku Italiju u Drugom svjetskom ratu. Umro je američki filmski režiser italijanskog porjekla Frank Capra, dobitnik tri Oskara

San Marino
San Marino

301. – Osnovana je državica San Marino, najstarija republika koja još uvijek postoji od osnivanja i jedna od najmanjih republika na svijetu.

1189. – Richard I Plantagenet, poznat kao Richard Lavljeg Srca, krunisan je u Westminsterskoj opatiji u Londonu za kralja Engleske.

1260. – Memluci su u bici kod Ain-Džalute u Palestini nanijeli prvi odlučujući poraz Mongolima, nakon čega se Mongolsko carstvo prestaje širiti.

1658. – Umro engleski državnik i vojskovođa Oliver Cromwell, vođa engleske buržoaske revolucije. Njegova je vojska porazila kraljevsku armiju 1644. kod Marston Mura i 1645. kod Nezbija i zarobila kralja Charlesa Prvog Stewarta, koji je osuđen na smrt i pogubljen 1649. Odbivši titulu kralja, 1653. je postao protektor kraljevina Engleske, Škotske i Irske. Dvije godine poslije njegove smrti monarhija je obnovljena.

1759. – Iz Portugala počelo protjerivanje rimokatoličkih jezuita.

Ivan Sergejevič Turgenjev
Ivan Sergejevič Turgenjev

1783. – Velika Britanija i SAD potpisale su u Parizu mirovni ugovor kojim je završen Američki rat za nezavisnost. Britanija je priznala SAD kao slobodne suverene i nezavisne države. Rat američkih država za nezavisnost počeo je u aprilu 1775., borbama kod Leksingtona i Konkorda.

1791. – Francuska skupština usvojila je ustav kojim je uspostavljena ustavna monarhija.

1866. – U Genevi počeo prvi kongres Prve internacionale.

1877. – Umro francuski državnik i historičar Louis-Adolphe Thiers, prvi predsjednik Treće republike (1871-1873). Kao šef versajske vlade, 1871. u krvi je ugušio Parisku komunu (“Krvava nedjelja”).

1883. – Umro je Ivan Sergejevič Turgenjev (1818.- 1883.), ruski književnik. Sa Dostojevskim i Tolstojem ubraja se u ključne pisce sa kojima ruska književnost postaje svjetska, pisac čija su djela prodrla na Zapad, gdje je bio veoma popularan i imao je veći ugled u francuskim nego u ruskim književnim krugovima (“Očevi i djeca”, “Lovčevi zapisi”, “Uoči novih dana”).

1899. – U Goraždu rođen istaknuti bh. književnik Isak Samokovlija. Medicinu završio u Beču. Potom bio ljekar u rodnom gradu, te u Fojnici i Sarajevu. Pisao je posebno o svijetu jevrejske sirotinje u Bosni. Umro je u Sarajevu 1955. godine

1931. – Kralj Jugoslavije Aleksandar Prvi Karađorđević proglasio je oktroisani Ustav kojim je ozakonjena monarhistička diktatura uvedena 6. januara 1929. Prema ustavu, vlada je zavisila od kralja koji je odlučivao da li zakon važi. U Skupštinu je uveden drugi dom – Senat, čije je članove uglavnom imenovao kralj.

1939. – Dva dana poslije njemačkog napada na Poljsku, Velika Britanija i Francuska su objavile rat Njemačkoj.

Iskrcavanje na Siciliju
Iskrcavanje na Siciliju

1943. – Iskrcavanjem na Siciliju Osme britanske armije, pod komandom feldmaršala Bernarda Lawa Montgomerya, počeo je napad savezničkih trupa na fašističku Italiju u Drugom svjetskom ratu.

1948. – Umro je češki državnik Edvard Beneš, predsjednik Čehoslovačke od 1935. do 1938. i od 1946. do 1948. Bio je vođa Narodne stranke i najbliži saradnik prvog predsjednika Čehoslovačke Tomaša Gariga Masarika. U Prvom svjetskom ratu je radio na stvaranju slobodne Čehoslovačke i Male Antante. Od osnivanja Čehoslovačke 1918. do 1936. bio je šef diplomatije, a poslije Minhenskog sporazuma 1938, kojim je Zapad praktično predao Čehoslovačku na milost i nemilost nacističkoj Njemačkoj, dao je ostavku i otišao u izbjeglištvo u London, gdje je tokom Drugog svjetskog rata predvodio izbjegličku vladu. Poslije rata ponovo je postao šef države, ali je dao ostavku 1948. po dolasku komunista na vlast i ubrzo je umro.

1971. – Katar je postao nezavisna država.

1976. – Američka svemirska letjelica bez posade, “Viking2” spustila se na Mars i odmah je počela sa slanjem fotografija sa te planete.

Frank Capra
Frank Capra

1991. – Umro je američki filmski režiser italijanskog porjekla Frank Capra, dobitnik tri Oskara za filmove “Dogodilo se jedne noći”, “Gospodin Dids ide u grad” i “Ne možete to ponijeti sa sobom”.

1992. – Za vrijeme rata u Bosni i Hercegovini srušen je avion sa humanitarnom pomoći za opkoljeno Sarajevo. Poginula su četiri člana posade aviona, a narednih dana je prekinuta dostava humanitarne pomoći preko sarajevskog aerodroma.

1993. – Ukrajina pristaje dati Rusiji svoje nuklearne bojeve glave i flotu na Crnom moru uz novčanu naknadu.

1994. – Kina i Rusija proglašavaju kraj dugotrajnog neprijateljstva, postižu dogovor o uklanjanju nuklearnih raketa koje su usmjerile jedna prema drugoj.

Oliver Cromwell
Oliver Cromwell

1996. – SAD su izvele jedan od najjačih vojnih napada na Irak od okončanja Zalivskog rata 1991, ispalivši 27 krstarećih projektila na ciljeve na jugu te zemlje, s obrazloženjem da je to kazna zbog pomoći armije Sadama Huseina jednoj od kurdskih frakcija u “zoni bezbjednosti” koju su UN proglasile na sjeveru Iraka.

1999. – Misija UN-a na Kosovu suspendovala je jugoslovenski valutni zakon i uspostavila carinsku kontrolu na granici Kosova i Makedonije.

2001. – SAD i Izrael povukli svoje delegacije sa konferencije UN-a o rasizmu u Durbanu, u znak protesta zbog pokušaja da se Izrael označi kao rasistička zemlja.

2004.  – Najstariji češki zatvorenik, osamdesetogodišnji Karel Hofman oslobođen je daljeg izdržavanja kazne zatvora od četiri godine iz zdravstvenih razloga. On je bio jedini osuđeni Čeh za pomaganje sovjetske okupacije Čehoslovačke 1968. godine.

Priština
Priština

2016. –  SAD i Kina, koje su odgovorne za 40 posto svjetske emisije ugljendioksida, ratifikovale su Pariski sporazum o globalnoj klimi na marginama samita G20, u kineskom gradu Hangzhou. Nakon što je izabran 2017. za predsjednika SAD-a Donald Trump je najavio da njegova zemlja neće ispoštovati odredbe ovog sporazuma.

Posted by on 2019-09-03. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login