04.01. – Dogodilo se na današnji dan – Rođeni: engleski fizičar Isaac Newton; njemački pisac Jacob Grimm; izumitelj pisma za slijepe Louis Braille; pjevač grupe R.E.M. John Michael Stipe… Nastradao francuski pisac Albert Camus, dobitnik Nobelove nagrade za književnost

 Isaac Newton
Isaac Newton

46. p. n. e. – Julije Cezar porazio Tita Labijena u bici kod Ruspine.

1077. – Rođen je Zhezong, kineski car iz dinastije Sung.

1341. – Rođen je vođa Engleskog seljačkog ustanka Wat Tyler.

1643. – Rođen je Isaac Newton, engleski fizičar, matematičar i astronom, jedan od najvećih naučnika u historiji čovječanstva. Njegovo djelo “Philosophiae Naturalis Principia Mathematica” (“Matematički principi prirodne filozofije”), prvi put objavljeno 1687. godine, postavlja temelje najvećem dijelu klasične mehanike. Newtonova Principia koja je formulisala zakone kretanja i univerzalne gravitacije, predstavljala je preovlađujući pogled naučnika na fizički svemir u naredna tri vijeka. Nakon Keplerovog izvođenje zakona planetarnog kretanja iz njegovog matematičkog opisa gravitacije, Newton otklanja posljednje sumnje o valjanosti heliocentričnog modela svemira. Izrađuje prvi praktični reflektujući teleskop i razvija teoriju boja na osnovu posmatranja razlaganja bijele svjetlosti u mnoge boje vidljivog spektra, pri njenom prolasku kroz prizmu. Također je formulisao empirijski zakon hlađenja, a proučavao je i brzinu zvuka. Pored rada na računu, kao matematičar, Newton je dao doprinos u proučavanju potencijalnih redova, uopštio binomni teorem za parcijalne eksponente i razvio metode za aproksimaciju korijena funkcije. Pored rada na polju matematike, Newton je posvetio mnogo vremena u proučavanju alhemije i biblijske hronologije, ali većina njegovog rada u tim područjima je ostala neobjavljena dugo nakon njegove smrti. U kasnijem dijelu života postaje i predsjednik Kraljevskog društva, a služi u britanskoj Vladi kao upravnik i obavlja ulogu prvog čovjeka kovnice novca.

1710. – Rođen je italijanski kompozitor Giovanni Battista Pergolesi, koji je komponovao u maniru napuljske bufo-opere, svježe, neposredne i vesele, sa životnim ličnostima, zanimljivim situacijama i melodikom bliskoj narodnoj. Djela: opera “Služavka gospodarica”, crkvena muzika “Stabat mater”.

Jacob Grimm
Jacob Grimm

1785. – Rođen je njemački pisac Jacob Grimm, osnivač savremene germanistike, koji je skrenuo pažnju na narodne umotvorine i jezik. Izučavao je istoriju jezika i starije književnosti, probleme mita, bajke i predanja, folklora i prava. Zasnovao je 1852. veliki “Njemački rječnik” i napisao “Istoriju njemačkog jezika”. Sa mlađim bratom Vilhelmom sakupio je i obradio mnoge bajke poznate djeci širom svijeta.

1797. – Francuski general Napoleon Bonaparta pobijedio je Austrijance kod Rivolija u Italiji.

1809. – Rodio se Louis Braille, izumitelj pisma za slijepe, koji je i sam od svoje treće godine bio slijep, te je shvatio potrebe i mogućnosti osoba bez vida u obrazovanju. 1929. godine stvorio je pismo koje je do te mjere usavršio da se može korstiti kao internacionalno pismo za slijepe ljude – Braillovo pismo.

Moša Pijade
Moša Pijade

1890. – Rođen je jugoslovenski političar i slikar Moša Pijade, predsjednik Skupštine FNRJ. Slikarstvo je učio u Beogradu, Minhenu i Parizu. Poslije Prvog svjetskog rata napustio je ideje jugoslovenskog nacionalnog revolucionara, prišao Komunističkoj partiji Jugoslavije i 1921. postao član njenog Izvršnog biroa. Zbog štampanja ilegalnog organa Centralnog komiteta KPJ “Komunist” 1925. osuđen je na 20 godina robije. U zatvoru je preveo “Kapital”, “Bijedu filozofije” i “Manifest komunističke partije” Karla Marksa. Izradio je 1942. prve propise o radu narodnooslobodilačkih odbora, na Drugom zasjedanju AVNOJ-a krajem novembra 1943. u Jajcu bio je potpredsjednik Predsjedništva, a 5. novembra je u tom gradu osnovao TANJUG.

1896. – Utah je postao 45. američka savezna država.

1944. – Savezničke snage u Drugom svjetskom ratu počele su napad na njemačke položaje na Monte Kasinu, duž najvišeg dijela Apeninskog poluostrva. U žestokim borbama je razoren gradić Kasino i najstariji benediktinski manastir, koji je 529. podigao osnivač tog rimokatoličkog reda Sveti Benedikt od Nursije.

1948. – Velika Britanija je priznala Burmu kao nezavisnu republiku.

1951. – Sjevernokorejske i kineske trupe u Korejskom ratu zauzele Seul.

1958. – Sputnjik 1 pao na Zemlju iz orbite.

1959. – Luna 1 postala prva letjelica koja je došla blizu Mjeseca.

Albert Camus
Albert Camus

1960. – U saobraćajnoj nesreći je poginuo francuski pisac Albert Camus, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1957, čiji se književni rad temelji na ideji o apsurdu (simbolika mita o Sizifu) i revoltu (simbolika mita o Prometeju). Apsurdnosti svijeta suprotstavio je stvaralaštvo, jer, kako je napisao, “stvarati znači dvaput živjeti”. Djela: romani “Stranac”, “Kuga”, “Pad”, pozorišni komadi “Kaligula”, “Pravednici”, “Opsadno stanje”, “Nesporazum”, eseji “Svadba”, “Mit o Sizifu”, “Pisma njemačkom prijatelju”, “Pobunjeni čovjek”.

1960. – Rođen je John Michael Stipe, pjevač grupe “R.E.M.”

1965. – Umro je engleski pisac američkog porijekla Thomas Stearns Eliot, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1948, čija poezija zrači pobunom protiv jalove industrijske, materijalističke civilizacije. Djela: “Sabrane pjesme”, “Sabrani eseji”, poetske drame “Ubistvo u katedrali”, “Porodični sastanak”, “Koktel-partija”.

1967. – Poginuo je Boris Krajger, slovenački revolucionar i političar, potpredsjednik Saveznog izvršnog vijeća, narodni heroj.

R.E.M.
R.E.M.

1972. – Pakistan je zatražio razgovore s Indijom poslije rata u kojem je poražen, a dotadašnji Istočni Pakistan postao nezavisna država Bangladeš.

1975. – Umro je italijanski pisac Karlo Levi, autor romana “Hristos se zaustavio u Eboliju”, u kojem je opisao težak život italijanskih seljaka pod fašistima. U vrijeme fašističke vladavine bio je interniran u južnu Italiju.

2004. – Spirit, NASA-in rover za Mars, uspješno se spustio na Mars.

2004. – Na predsjedničkim izborima u Gruziji pobijedio Mihail Sakašvili. Tokom dva mandata uspio je da uradi izvjesne reforme. Vodio je neuspjeli rat sa Rusijom 2008, gdje je izgubio Južnu Abhaziju. Povukao se 2013. godine.

Thomas Stearns Eliot
Thomas Stearns Eliot

2004. – Afganistan usvojio novi ustav, čime je stvorena mogućnost održavanja prvih slobodnih izbora poslije 25 godina rata u toj zemlji.

2006. – Umro Nijaz Abadžić, bh. novinar, publicista i urednik FTVBiH. Postao je poznat po praćenju ekologije i po znanstveno-popularnoj publicistici. U okupiranom Sarajevu 1994. osniva ekološku fondaciju Fondeko.

2007. – Nancy Pelosi, američka političarka, demokrata, preuzela dužnost predsjednice Predstavničkog doma Kongresa SAD-a. Ona je prva žena na toj funkciji.

Posted by on 2021-01-04. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login