03.01. – Dogodilo se na današnji dan – Rođen je engleski pisac i profesor John Ronald Reuel Tolkien koji je u trilogiji “Gospodar prstenova” stvorio je vlastiti mitski svijet i jezik. Istom imaginarnom svijetu pripadaju i romani Hobit i The Silmarillion. Rođen italijanski filmski režiser Sergio Leone, tvorac “špageti vesterna”. Na parlamentarnim izborima u Hrvatskoj ubjedljivo je pobijedila koalicija lijevog centra

Marko Tulije Ciceron
Marko Tulije Ciceron

106. p. n. e. – Rođen je rimski govornik, pisac, filozof i političar Marko Tulije Ciceron, najveći stilista u rimskom pjesništvu. Bio je republikanac, protivnik Julija Cezara i Marka Antonija. Za konzula je izabran 63. prije nove ere i otkrio je i razobličio zavjeru Lukija Katiline, koji je pokušao da uništi Rimsku republiku i zavede ličnu diktaturu. Poslije ubistva Cezara 44. p. n. e. uhapšen je zbog serije napada na Antonija (14 besjeda “Filipika”) i ubijen 43. p. n. e. U djelu “O dužnostima” je zapisao čuvenu izreku: “Summum ius summa iniuria” (Najviše pravo najviša nepravda), što će reći da previše revnosna primjena zakona donosi nepravdu. Ostala djela: “Besjede”, “O besjedniku”, “Rasprave u Tuskulu”, “O starosti”, “O prijateljstvu”, “O krajnostima dobra i zla”, “O prirodi bogova”, besjede “Protiv Katiline”.

1496. – Leonardo da Vinci bez uspjeha iskušava model letjelice.

1521. – Papa Lav X ekskomunicira Martina Luthera.

1795. – Nakon poraza ustanka Tadeuša Košćuška Pruska, Austrija i Rusija sklopile tajni ugovor o trećoj podjeli Poljske.

Pierre Larousse
Pierre Larousse

1815. – Austrija, Britanija i Francuska stvorile su vojni savez protiv Pruske i Rusije.

1868. – U Japanu je ukinut šogunat – na osnovu kojeg je od 1192. ograničena vlast cara, a moć koncentrisana u rukama šoguna, predstavnika krupnih feudalaca – i na vlast je došla dinastija Mejđi.

1875. – Umro je francuski leksikograf i enciklopedista Pierre Larousse – izdavač “Velikog svjetskog rječnika XIX vijeka” u 17 tomova. Izdavačka kuća “Larousse” nastavila je poslije njegove smrti izdavanje enciklopedijskih leksikona.

1883. – Rođen je engleski državnik Clement Attlee laburistički premijer od 1945. do 1951, tokom čije vlasti je Velika Britanija priznala nezavisnost Indije 1947. i Burme 1948. Djela: “Laburistička partija u perspektivi”, “Dvanaest godina kasnije”, autobiografija “Kako se to zbilo”.

John Ronald Reuel Tolkien
John Ronald Reuel Tolkien

1892. – Rođen je engleski pisac John Ronald Reuel Tolkien, profesor anglosaksonskog i engleskog jezika i književnosti na Oksfordskom univerzitetu. U trilogijiGospodar prstenovastvorio je vlastiti mitski svijet i jezik, služeći se prozom u kojoj se osjećaju ritmovi nordijskih saga i stare anglosaksonske poezije, sa središnjom temom sukoba dobra i zla. Istom imaginarnom svijetu pripadaju i romani Hobit i The Silmarillion.. Ostala djela: kritičke studije Beowulf: The Monsters and the Critics, Mr. Bliss, The Legend of Sigurd and Gudrún, The Fall of Arthur, The Story of Kullervo…

1904. – Rođen je pisac i likovni kritičar Oto Bihalji Merin, koji je s bratom Pavlom 1928. osnovao izdavačku kuću “Nolit” i uređivao književno-politički časopis “Nova literatura”. Potom je zbog političkog progona prinuđen da emigrira i u Njemačkoj je uređivao časopis proleterskih pisaca “Linkskurve”, a u Parizu je 1933. osnovao Institut za borbu protiv fašizma. Otišao je 1936. u Španiju, gdje se na strani republikanaca borio protiv fašističkih snaga Francisca Franca. Likovnim i književnim studijama znatno je doprinio tumačenju i shvatanju savremenog stvaralaštva. Djela: roman “Doviđenja u oktobru”, eseji i umjetnička kritika “Osvajanje neba”, “Misli i boje”, “Susreti sa mojim vremenom”, “Jugoslovenska skulptura XX vijeka”, “Graditelji moderne misli”, “Naivna slika svijeta”, “Prodori moderne umjetnosti”, “Kraj umjetnosti u doba nauke?”, “Maske svijeta”, “Re-vizija umjetnosti”, “Modern German art”, “Goja i mi”, “Kapričosi”, “Užasi rata”, “Anri Ruso, život i djelo” (sa suprugom Lizom), monografije “Krsto Hegedušić”, “Gabrijel Stupica”, “Bogosav Živković”, “Vangel Naumovski”, djelo o Španskom građanskom ratu “Španija između smrti i rađanja”.

Jaroslav Hašek
Jaroslav Hašek

1919. – Na mirovnoj konferenciji u Parizu emir Fejsal I Irački potpisao sporazum sa cionističkim vođom Chaimom Weizmannom o razvoju jevrejske domovine u Palestini.

1923. – Umro je češki pisac Jaroslav Hašek, koji je svjetsku slavu stekao nedovršenim humorističko-satiričnim romanom “Doživljaji dobrog vojnika Švejka u svjetskom ratu”, u kojem je ismijao prilike u Austro-Ugarskoj i razotkrio svu besmislenost, surovost i ludost militarizma. Švejk je lik čovjeka iz naroda u kojem se pod maskom glupaka krije neiscrpan izvor narodne mudrosti. Roman je preveden na mnoge jezike i po njemu je snimljeno više filmova, a adaptiran je i za pozornicu.

1924. – Engleski egiptolog Howard Carter u Dolini kraljeva u blizini Luksora u Egiptu pronašao je sarkofag faraona Tutankamona.

1925. – Benito Mussolini objavio svoju diktaturu u Italiji.

1926. – Grčki general Teodoros Pangalos proglasio se zvanično diktatorom Grčke, pola godine pošto je pučem prigrabio vlast. S vlasti je zbačen u avgustu 1926.

Sergio Leone
Sergio Leone

1929. – Rođen je italijanski filmski režiser Sergio Leone, tvorac “špageti vesterna”. Filmovi: “Kolos sa Rodosa”, “Za šaku dolara”, “Dobar, loš, zao”, “Zovem se Niko”, “Bilo jednom na Divljem zapadu”, “Dogodilo se u Americi”.

1931. – Umro je francuski maršal Joseph Jacques Césaire Joffre, tvorac ratnog plana Francuske u Prvom svjetskom ratu i pobjednik odsudne bitke na Marni 1914. Krajem 1916. smijenjen je s položaja glavnokomandujućeg francuskih armija zbog neuspjeha u operacijama 1915. i 1916.

1942. – U Norveškoj u Drugom svjetskom ratu nacistička Njemačka osnovala je 23 koncentraciona logora kroz koje je prošlo i više od 4.500 Jugoslovena. Najozlogašeniji su bili Bejsfort, Botn, Erlandet, Falstad, Korgan, Osen, u koje su ljude najviše upućivali iz logora na Starom sajmištu u Beogradu. Do aprila 1943. deportovano ih je 4 680, od kojih je više od 3 000 ubijeno. Logoraše su pomagali norveški antifašisti, ostavljajući hranu i cigarete skrivene kraj puta kojim su odlazili na prisilni rad i organizujući bjekstvo u neutralnu Švedsku malobrojnima koji su uspjeli da pobjegnu iz logora. Preživjelih 1 300 interniraca osnovalo je poslije rata udruženje s prijateljima iz Norveške.

Aljaska
Aljaska

1942. – Njemački komandant za Srbiju u Drugom svjetskom ratu objavio je naredbu kojom je, pod prijetnjom smrću, zabranjeno skrivanje Jevreja i čuvanje jevrejskih stvari, novca i vrijednosnih papira.

1945. – U Ardenima je propao posljednji pokušaj njemačkog vođe Adolfa Hitlera da izmijeni ishod Drugog svjetskog rata, jer su savezničke armije generala Bernarda Montgomerija i Omara Bredlija u kontraofanzivi zahvatile u kliješta njemačke divizije, nanijevši im teške gubitke.

1959. – Aljaska postala 49. savezna država SAD-a.

1961. – SAD su prekinule diplomatske odnose s Kubom.

Josip Broz Tito, Ljubljana,
Josip Broz Tito, Ljubljana

1962. – Papa Ivan XXIII ekskomunicirao Fidela Castra.

1970. – U Brazavilu je usvojen ustav kojim je Kongo-Brazavil proglašen Narodnom Republikom Kongo.

1980. – Predsjednik Jugoslavije Josip Broz Tito primljen u Klinički centar u Ljubljani. Pošto operacija na krvnim sudovima nije uspjela, 3. februara mu amputirana noga.

1990. – Bivši lider Paname Manuel Noriega predao se američkim snagama.

1993. – Predsjednici Rusije i SAD Boris Jeljcin i George Bush potpisali su sporazum o smanjenju nuklearnog oružja (START 2)za dvije trećine.

1996. – Prema podacima međunarodnih mirovnih snaga u Bosni i Hercegovini po završetku rata ostalo je četiti do pet miliona mina, a za njihovo potpuno čišćenje biće potrebno oko 30 godina.

Hrvatska, izbori, 2000
izbori u Hrvatskoj

1999. – Lansiran je “Mars Polar Lander”.

2000. – Na parlamentarnim izborima u Hrvatskoj ubjedljivo je pobijedila koalicija lijevog centra (Socijaldemokratska partija i Hrvatska socijalno-liberalna stranka), čime je okončana devetogodišnja vladavina Hrvatske demokratske zajednice.

2006. – Umro je Italijan Urbano Lazzaro, koji je 26. aprila 1945. godine, kao pripadnik partizanske brigade “Garibaldi” identifikovao i uhapsio fašističkog diktatora Benita Mussolinija.

2009. – Osnovana digitalna valuta bitcoin od osoba ili grupe ljudi pod pseudonimom Satoshi Nakamoto.

2011. – U Zagrebu umro komediograf Fadil Hadžić, osnivač Satiričnog pozorišta Jazavac, pozorišta Vidra i Komedija. Bio je i urednik časopisa Kerempuh i uspješan filmski scenarista i režiser. Rođen je 23. aprila 1922. u Bileći.

2017. – Umro je hrvatski dramski pisac Ivo Brešan.

Posted by on 2021-01-03. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login