04.03. – Dogodilo se na današnji dan – Umro francuski orijentalista Jean-François Champollion, osnivač egiptologije, koji je 1822. godine uspio dešifrovati hijeroglife. U teatru “Boljšoj” u Moskvi prvi put izveden balet “Labudovo jezero”. Umro je arapski državnik i vojskovođa Jusuf Saladin

Salah-al-Din
Salah-al-Din

852. – knez Trpimir izdaje svoju Povelju, u kojoj se naziva “vladarom Hrvata po Božjoj milosti” – prva je to domaća isprava u kojoj se spominje hrvatsko ime.

1152. – Friedrich I Barbarossa izabran za njemačkog kralja, naslijedivši strica Konrada III. Kasnije je bio jedan od vođa u Trećem krstaškom ratu.

1193. – Umro je arapski državnik i vojskovođa Jusuf Saladin (Salah-al-Din), sultan Egipta i Sirije, osnivač dinastije Ejubida, koji je 1187. porazio krstaše kod Hatina i osvojio veliki dio Sirije i Palestinu s Jerusalemom. Tako je poslije 88 godina okončao franačku okupaciju Jerusalema, što je izazvalo Treći krstaški rat. Važio je za mudrog i vjerski tolerantnog vladara.

1461. – U engleskom “ratu ruža” Edward od Yorka preuzeo je prijesto kao kralj Edward Četvrti.

1678. – Rođen je italijanski kompozitor i violinski virtuoz Antonio Vivaldi, svećenik koga su zbog boje kose nazivali “crveni pop”, čije je barokno muziciranje oduševljavalo savremenike izvanrednom tehnikom i improvizacijom. Značajan je kao autor solističkih koncerata za pojedine instrumente i končerta grosa, posebno kao kompozitor “Četiri doba“. Napisao je niz koncerata za violinu, flautu, fagot.

1789. – U New Yorku je osnovan prvi Kongres SAD-a.

 Thomas Jefferson
Thomas Jefferson

1801. – Thomas Jefferson postao je prvi predsjednik SAD, inaugurisan u novom glavnom gradu Washingtonu.

1832. – Umro je francuski orijentalista Jean-François Champollion, osnivač egiptologije. Uspio je da 1822. dešifruje hijeroglife s ploče pronađene 1799. u egipatskom mjestu Rešid.

1849. – Austrijski car Franz Joseph Prvi – nosilac ideje o pangermanskoj ulozi Austrije, nacionalnog ugnjetavanja i žestoki neprijatelj Slovena – izazvao državni udar poslije krvavog gušenja mađarske revolucije.

Nikolaj Vasiljevič Gogolj
Nikolaj Vasiljevič Gogolj

1852. – Umro je ruski pisac Nikolaj Vasiljevič Gogolj, otac ruske realističke proze. Romantično-folklornim pripovijetkama osvojio je čitaoce i književnu kritiku, poslije čega je pisao oporije ali životnije. U zbirkama pripovijedaka “Večeri na salašu kraj Dikanjke”, “Mirgorod”, “Petrogradske priče”, “Arabeske”, poemi “Mrtve duše”, komedijama “Revizor” i “Ženidba” oživio je ogromnu pozornicu spahijske Rusije, s karijeristima, podmitljivcima, sitnim kradljivcima tuđeg vremena, silnicima i pijancima. Njegovi junaci su postali obrazac ljenosti, gluposti, sebičnosti i korupcije. Prestravljen užasima kojima je vjerno slikao Rusiju, napisao je knjigu “Izabrana mjesta iz prepiske sa prijateljima”, bez uspjeha pokušavajući da na mračnu sliku baci svijetle tonove i stvori pozitivne junake. Pred smrt je uništio rukopis drugog toma “Mrtvih duša”. Na osnovu Gogoljevog djela, Visarion Bjelinski je formulisao principe naturalne škole ruske književnosti, a Nikolaj Černiševski ga je smatrao osnivačem “satiričnog ili, tačnije rečeno, kritičkog pravca ruskog realizma”.

1857. – Mirom u Parizu završen je britansko-persijski rat i šah Persije je morao da prizna nezavisnost Afganistana, što je London iskoristio da se s manje teškoća usmjeri na pokoravanje te zemlje.

Labudovo jezero
Labudovo jezero

1877. – U teatru “Boljšoj” u Moskvi prvi put izveden balet “Labudovo jezero” Petra Iliča Čajkovskog u svojoj izvornoj verziji. Premijera konačne verzije baleta, koja se izvodi i danas, bila je 15. januara 1895.

1913. – Rođen je američki filmski glumac Julius Garfinkel, poznat kao John Garfield, koji je najčešće igrao uloge društvenih autsajdera i buntovnika. Bio je veliki prijatelj Jugoslavije, mnogo je učinio da se u SAD u Drugom svjetskom ratu probije istina o narodnoooslobodilačkoj borbi, a pred kraj rata se na njenom tlu borio protiv njemačkih nacista. Filmovi: “Četiri žene”, “Huarez”, “Načinili su me zločincem”, “Morski vuk”, “Oni žive opasno”, “Poštar uvijek zvoni dva puta”, “Humoreska”, “Tijelo i duša”, “Snaga zla”, “Džentlmenski sporazum”, “Veliki nož”, “Imati i nemati”.

Franklin Roosevelt
Franklin Roosevelt

1933. – Franklin Roosevelt položio je zakletvu kao 32. predsjednik SAD i pod pritiskom ekonomske krize objavio “New deal”, čija je suština bilo intervenisanje kapitalističke države u rastrojeni privredni sistem zemlje.

1941. – Jugoslovenski knez-namjesnik Pavle Karađorđević se u Drugom svjetskom ratu u Berhtesgadenu tajno sastao sa vođom Trećeg rajha Adolfom Hitlerom, koji je zatražio da Beograd pristupi Trojnom paktu, a Njemačka i Italija bi navodno garantovale integritet i nezavisnost Jugoslavije.

1941. – Britanska mornarica u Drugom svjetskom ratu napala je njemačke snage na okupiranim norveškim ostrvima Lofoten i potopila 11 njemačkih brodova.

1945. – Progoneći njemačke trupe, sovjetska Crvena armija u Drugom svjetskom ratu izbila je na Baltičko more.

1952. – Kina je optužila SAD da su u Koreji počele biološki rat.

1964. – Savjet bezbjednosti UN-a usvaja rezoluciju o slanju mirovnih snaga na Cipar.

1965. – Sirija je nacionalizovala devet naftnih kompanija, uključujući dvije američkih naftnih koncerna.

1967. – Umro je pisac Vladan Desnica, izuzetan stilista, suptilan psihološki analitičar. Ispisao je sugestivne stranice o naravima ljudi zavičajne Dalmacije. Pravo i filozofiju studirao je u Zagrebu i Parizu i do Drugog svjetskog rata bio je advokat. Direktni je potomak legendarnog uskoka Stojana Jankovića. Djela: romani “Zimsko ljetovanje”, “Proljeća Ivana Galeba”, zbirke novela “Olupine na suncu”, “Proljeće u Badrovcu”, “Tu odmah pokraj nas”, zbirka stihova “Slijepac na žalu”.

1979. – Stephen P. Synnott, naučnik koji učestvuje u programu Voyager otkriva jupiterov satelit Metis. Otkrio je još nekoliko prirodnih satelita Saturna, Urana i Neptuna.

1998. – Nakon sukoba srpskih snaga bezbjednosti i naoružanih Albanaca na području Drenice, u kojima je poginulo više desetina ljudi, kosovski Albanci počeli masovne demonstracije širom Kosova. Organizacija Oslobodilačka vojska Kosova pozvala je sunarodnike da joj se pridruže i najavila osvetu, a Savjet NATO-a u Bruxellesu ocijenio je da Kosovo nije samo unutrašnje pitanje SR Jugoslavije već i međunarodne zajednice.

2002. – Lider Demokratskog saveza Kosova Ibrahim Rugova postao prvi predsjednik Kosova pod međunarodnom upravom. Za prvog premijera izabran je funkcioner Demokratske partije Kosova Bajram Redžepi.

2010. – Američki Kongres izglasao je rezoluciju kojom se masakr Armenaca od strane turskih vojnih snaga, za vrijeme Prvog svjetskog rata, proglašava genocidom.

Semka Sokolović-Bertok
Semka Sokolović-Bertok

2008. – Umrla je Semka Sokolović-Bertok. Bila je jedna od najvećih i najpopularnijih karakternih glumica bosansko-hercegovačkog i ex-jugoslavenskog glumišta. U komediji Rajka Grlića “U raljama života” igrala je tetku iz Bosanske Krupe tako sočno da su i publika i kritičari zažalili što oko nje nije usredotočen cijeli film. Prve važne uloge zahvaljuje Fadilu Hadžiću, koji je u njoj prepoznao vrsnu karakternu glumicu. Ostvarila je fine vinjete u “Službenom položaju” (1964.), “Drugoj strani medalje” (1965.), “Protestu” (1967.) i “Divljim anđelima” (1969.). Prvu veliku filmsku ulogu odigrala je u filmu “Majstori, majstori” Gorana Markovića.

Posted by on 2021-03-04. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login