05.10. – Dogodilo se na današnji dan – Poslije neuspjelih pokušaja policije da suzavcem rastjera stotine hiljada demonstranata u centru Beograda, koji su protestovali zbog poništavanja predsjedničkih izbora u SRJ, građani su ušli u Saveznu skupštinu. Taj dan je svrgnut Slobodan Milošević

Louis Lumiere
Louis Lumiere

1511. – Papa Julije II osnovao je Svetu ligu izmedu Aragonije, Venecije i Papske države sa ciljem da odbrani jedinstvo crkve, ali i da istjera Francuze iz Italije.

1713. – Rođen je francuski filozof i pisac Denis Diderot, predstavnik slobodarskog duha revolucionarne buržoazije XVIII vijeka, jedan od najznačajnijih autora velike francuske “Enciklopedije” (“Razgovor Dalambera i Didroa”, “Misli o tumačenju prirode”, “Dalamberov san”, “Žak fatalista”, “Ramoov sinovac”).

1789. – Dogodio se Marš žena Pariza na Versailles.

1796. – Pod pritiskom Francuske, Španija je objavila rat Velikoj Britaniji, koji je završen katastrofalnim porazom francusko-španske flote 1805. u bici kod Trafalgara.

Jacques Offenbach
Jacques Offenbach

1840. – Nakon poraza u borbi protiv Crne Gore, umro vojskovođa Smail-aga Čengić, što će biti opisano u Mažuranićevom epu Smrt Smail-age Čengića.

1864. – Rođen je francuski hemičar i industrijalac Louis Lumiere, pionir svjetske kinematografije, koji je s bratom Augusteom izumio postupak snimanja u prirodnim bojama.

1880. – Umro je francuski kompozitor njemačkog porijekla Jacques Offenbah, koji je izgradio prototip francuske operete i značajno doprinjeo njenoj popularnosti. Komponovao je oko 100 muzičkih djela od kojih su najpoznatije operete “Plavobradi”, “Orfej u paklu”, “Lijepa Jelena” i opera “Hofmanove priče”.

1887. – Rođen je René Cassin, francuski nobelovac.

1908. – Bugarski knez, njemački princ Ferdinand Koburg (Coburg) proglasio je nezavisnost Bugarske od Otomanskog carstva, a sebe carem Ferdinandom I.

aneksija BiH
Aneksija BiH

1908. – Austro-Ugarska Monarhija je anektirala Bosnu i Hercegovinu, što je označilo početak Aneksione krize.

1912. – Potpisnice Balkanskog saveza – Srbija, Bugarska i Crna Gora – predale ultimativnu notu Turskoj, poslije čega je počeo Prvi balkanski rat.

1938. – Predsjednik Čehoslovačke, Eduard Beneš podnio je ostavku i otišao u izbjeglištvo, nakon što je pod pritiskom Velike Britanije i Francuske prihvatio Minhenski sporazum kojim je Sudetska oblast ustupljena Hitlerovoj Njemačkoj.

1947. – U Varšavi – na osnovu odluke koju su rukovodstva komunističkih partija SSSR, Jugoslavije, Bugarske, Rumunije, Mađarske, Čehoslovačke, Poljske, Francuske i Italije donijela sedam dana ranije – osnovan Informacioni biro tih partija (Informbiro ili Kominform) sa sjedištem u Beogradu. Zaključeno je da je zadatak Informbiroa “organizacija razmjene iskustava i, u slučaju potrebe, koordinacija djelatnosti komunističkih partija na osnovu uzajamne saglasnosti”, ali su se stvarni ciljevi pokazali u sukobu komunističkih vođa Jugoslavije i SSSR od 1948. do 1955, koji je izazvala Moskva. Informbiro je raspušten 1956.

Monty Python's Flying Circus
Monty Python’s Flying Circus

1954. – Velika Britanija, SAD, FNR Jugoslavija i Italija su potpisale Londonski sporazum o ukidanju Slobodne zone Trsta i dodjeli zone B i manjeg dijela zone A Jugoslaviji, a većeg dijela zone A sa gradom Trstom Italiji.

1957. – Milovan Ðilas, nekada jedan od vodećih članova KPJ, osuđen je na 7 godina zatvora.

1960. – Umro je Alfred Kroeber, američki arheolog i antropolog.

1964. – U Zapadni Berlin je kroz tajno iskopan tunel ispod Berlinskog zida pobjeglo 57 državljana Istočne Njemačke, što je bilo najveće masovno bjekstvo od izgradnje zida 1961.

1969. – BBC je emitovao prvu epizodu serije “Leteći cirkus Monti Pajtona” (Monty Python’s Flying Circus), koja je postala kultna emisija širom svijeta.

1981. – Raoul Wallenberg, švedski diplomat, zaslužan za spašavanje desetina hiljada Židova za vrijeme Drugog svjetskog rata, postao je počasni građanin SAD-a.

1983. – Lider poljskog pokreta “Solidarnost”, Lech Wałęsa dobio je Nobelovu nagradu za mir.

protesti, Beograd, 05. oktobar
protesti, Beograd, 05. oktobar

1988. – Čileanci su se na plebiscitu izjasnili protiv prijedloga da predsjedniku Čilea, Augustu Pinoceu bude produžen mandat do 1997. godine.

1989. – Tibetanski lider u izbjeglištvu, Dalaj Lama dobio je Nobelovu nagradu za mir.

1991. – Linus Torvalds objavio prvu zvaničnu verziju Linux kernela

1995. – Američki izaslanik za Balkan Richard Holbrooke uspio je, nakon dva mjeseca pregovora sa Srbijom i Hrvatskom i liderima zaraćenih strana u Bosni, da postigne sporazum o prekidu vatre, koji je bio uvod u mirovne pregovore u Dejtonu.

2000. – Poslije neuspjelih pokušaja policije da suzavcem rastjera stotine hiljada demonstranata u centru Beograda, koji su protestovali zbog poništavanja predsjedničkih izbora, građani su ušli u Saveznu skupštinu, a nešto kasnije i u zgradu državne Radio televizije Srbije. Pod pritiskom masa Slobodan Milošević, destogodišnji neprikosnoveni lider Srbije, sljedećeg dana je priznao izborni poraz od kandidata Demokratske opozicije Srbije, Vojislava Koštunice.

Emilie Schindler
Emilie Schindler

2001. – Umrla je Emilie Schindler koja je, zajedno sa supugom Oskarom, pomogla stotinama Jevreja da pobjegnu iz nacistickih koncentracionih logora tokom Drugog svjetskog rata.

2002. – Održani su četvrti Opšti izbori Bosni i Hercegovini.

2003. – Na predsjedničkim izborima u Čečeniji pobijedio je proruski kandidat Ahmed Kadirov, koji je, u maju 2004, poginuo u eksploziji na stadionu u Groznom tokom svečanog obilježavanja Dana pobjede nad fašizmom 9. maja, zajedno sa još šestoro ljudi.

2004. – Umro je Maurice Wilkins britanski naučnik i nobelovac,  molekularni biolog,  jedan od trojice naučnika koji su zajedno otkrili strukturu DNK i njenu važnost za prijenos podataka u živim organizmima. Nobelovu nagradu za medicinu dobio je 1962. godine, zajedno sa Francisom Crickom i Jamesom Watsonom.

Steven Paul Jobs
Steven Paul Jobs

2011. – Umro Steven Paul Jobs, američki kompjuterski magnat, osnivač kompanije Apple. Jobs će ostati zapamćen kao jedan od simbola 21. vijeka, ere računara, pametnih telefona i, naposljetku, tablet-računara – serije revolucionarnih proizvoda.

2015 – Švedski pisac Henning Mankell, poznat po serijalu romana o policijskom inspektoru Kurtu Valanderu, preminuo je u 67 godini.

Posted by on 2019-10-05. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login