05. 12. – Dogodilo se na današnji dan – Svijet napustili velikani: Wolfgang Amadeus Mozart, Oscar-Claude Monet, Nelson Mandela… Rođen Walt Disney, jedan od najmoćnijih osoba svjetskog filma, smatra se najzaslužnijim za afirmaciju crtanog filma.



 Wolfgang Amadeus Mozart
Wolfgang Amadeus Mozart

1443. – Rođen italijanski svećenik Giuliano della Rovere, papa Julije II (1503 – 1513), najveći pokrovitelj umjetnosti među poglavarima Rimokatoličke crkve.

1560. – Umro francuski kralj François Drugi, koji je vladao samo godinu dana. Na prijestolu ga je istog dana naslijedio brat Charles IX, za vrijeme čije su vladavine počeli vjerski ratovi rimokatolika i hugenota.

1791. – U Beču je umro Wolfgang Amadeus Mozart u 35.godini života. Smatra se najgenijalnijim kompozitorom u historiji muzike, čudom od djeteta koji je već sa pet godina održavao koncerte. Rodio se 27.januara 1756. u Salzburgu. Mozart je bio čudo od djeteta, dječak koji je prije poznavao note nego slova i koji je već s tri godine počeo skladati jednostavne pjesmice, a s pet održavati koncerte. U njegov opus ubraja se 19 opera, stotinjak violinskih, klavirskih sonata, te gudačkih kvarteta i kvinteta, slijede brojni klavirski i violinski koncerti, desetine simfonija. Napisao je oko 600 djela, među kojima su opere, simfonije…

1839. – Rođen je američki konjički oficir George Armstrong Custer, koji je kao komandant Sedme konjičke divizije predvodio vojnu kampanju sedamdesetih godina 19. vijeka protiv indijanskih plemena u Kanzasu, Dakoti i Montani, provodeći politiku etničkog čišćenja i genocida vlade SAD nad Indijancima. Poginuo je u junu 1876. u bici kod Little Big Horna, kad su Siouxi pod komandom poglavice “Ludog Konja” (Ta-Sunko-Witko) uništili dio Sedme konjičke i ubili sva 264 američka vojnika koja su učestvovala u bici.

1867. – Rođen je poljski državnik – maršal Jozef Klemens Pilsudski, prvi predsjednik Poljske od 1918. do 1922. i inicijator rata protiv sovjetske Rusije 1920. i 1921. Uspostavio je 1926. vojnu diktaturu i držao je vlast do smrti 1935.

Walt Disney
Walt Disney

1870. – Umro je francuski pisac Alexandre Dumas – Otac, jedan od začetnika feljtonističkog romana. Najprije se istakao romantičnim dramama “Anri Treći i njegov dvor”, “Antoni”, “Kula Nel”, “Kin”. Pisao je i komedije, ali je svjetsku slavu stekao mnogobrojnim romanima s motivima iz francuske istorije: “Tri mušketara”, “Grof od Monte Hrista”, “Kraljica Margo”, “Dvadeset godina poslije”, “Kraljičin đerdan”, “Crna lala”.

1890. – Rođen austrijski filmski režiser Fritz Lang, jedan od najznačajnijih predstavnika ekspresionizma, majstor atmosfere sa izrazitim osjećanjem za vizuelnu naraciju. Pred nacistima je izbjegao u SAD, a krajem pedesetih godina 20. vijeka je došao u Zapadnu Njemačku, gdje je ostao do smrti 1976. Filmovi: “Umorna smrt”, “Doktor Mabuze”, “Nibelunzi”, “Kockar”, “Metropolis”, “Ubica M”, “Testament doktora Mabuzea”, “Samo jednom se živi”, “Na Divljem zapadu”, “I dželati umiru”, “Žena u prozoru”, “Ministarstvo straha”, “Ranč prokletih”, “Ljudska želja”, “Dok grad spava”, “Izvan svake sumnje”, “Tigar iz Ešnapura”, “Indijski nadgrobni spomenik”, “Hiljadu očiju doktora Mabuzea”.

1901. – U Chicagu je rođen Walt Disney, jedan od najmoćnijih osoba svjetskog filma, smatra se najzaslužnijim za afirmaciju crtanog filma. U njegovoj kreaciji nastaje i Mickey Mouse a filmom ¨Snjeguljica i sedam patuljaka¨ osvaja čak 8 Oscara. Novi val filmske industrije donosi filmove: Pinokio, Dumbo, Pepeljuga, 101 dalmatinac, Trnoružica, Knjiga o džungli…

Oscar-Claude Monet
Oscar-Claude Monet

1926. – Umro je francuski slikar Oscar-Claude Monet, jedan od osnivača impresionizma. Prema njegovoj slici “Impresija, izlazak sunca”, izloženoj 1874. u Parizu, naziv je dobio cio slikarski pravac, čiji je Mone bio najdosljedniji i najuticajniji predstavnik. Izvršio je ogroman uticaj na evropsko slikarstvo.

1933. – Kongres SAD ratifikovao je amandman 21. Ustava SAD kojim je ukinuta prohibicija, uvedena januara 1920, na osnovu 18. ustavnog amandmana.

1934. – Žene u Turskoj su dobile pravo glasa.

1940. – Umro češki violinista i kompozitor Jan Kubelik, koji je javno počeo da nastupa već u osmoj godini života, stekavši ugled jednog od najvećih violinskih virtuoza svog vremena. Djela: “Američka simfonija u A molu”, šest koncerata za violinu i orkestar, simfonijske varijacije za violinu i kamerni orkestar, kraće kompozicije za violinu i klavir.

1943. – Velika Britanija u Drugom svjetskom ratu zvanično otkazala pomoć četnicima Draže Mihailovića.

1945. – Pet američkih bombardera je tokom vježbe, poslije polijetanja iz vazduhoplovne baze na Floridi, nestalo u Bermudskom trouglu.

Muzej Nikole Tesle
Muzej Nikole Tesle

1952. – U Beogradu osnovan Muzej Nikole Tesle, koji je otvoren 20. oktobra 1955. Muzejska postavka sadrži više od 150.000 dokumenata, modele aparata, patente, makete, biblioteku i mnoštvo knjiga i članaka, objavljenih o genijalnom srpskom naučniku i njegovom stvaralaštvu.

1956. – Britanske i francuske trupe počele povlačenje iz Egipta u Sueckom ratu.

1962. – SAD i SSSR postigli dogovor o miroljubivom korištenju svemira.

1977. – Egipat je prekinuo odnose sa Sirijom, Libijom, Alžirom, Irakom i Južnim Jemenom, arapskim zemljama koje su se žestoko usprotivile započetom mirovnom procesu između Egipta i Izraela.

1978. – U Iranu je izbio talas protesta protiv šaha Reze Pahlavija, koje su podstakle islamske vjerske vođe. Zbog štrajkova je proizvodnja nafte smanjena gotovo na polovinu.

Robert Aldrich
Robert Aldrich

1983. – Umro je američki filmski režiser Robert Aldrich, koji je snimao trilere, vesterne, filmove strave, psihološke drame i komedije. Filmovi: “Šta se dogodilo s Bebi Džejn?”, “Vera Kruz”, “Apač”, “Dvanaest žigosanih”, “Poljubac smrti”, “Tiho, tiho, Šarlota”, “Zatvorski krug”, “Veliki nož”, “Posljednji sumrak”, “Po zakonu i pendreku”, “Legenda o Lajli Kler”, “Grisomova banda”, “Ubistvo sestre Džordž”, “Zatvorsko dvorište”.

1991. – Hrvatski sabor opozvao je Stjepana Mesića iz Predsjedništva SFRJ, koji je tim povodom izjavio: “Mislim da sam obavio zadatak – Jugoslavije više nema”.

1994. – Rusija zatvara granice prema otcijepljenoj republici Čečeniji, gdje i vlada i oporbeni lideri iskazuju bojazan od ruske intervencije.

1995. – NATO odobrava slanje 60.000 vojnika u Bosnu i Hercegovinu radi očuvanja mira postignutog Dejtonskim sporazumom.

2001. – Afganistanske partije potpisuju sporazum o uspostavi post-talibanske vlade na čelu sa Hamidom Karzaijem.

IFOR
IFOR

2001. – Visoki predstavnik za BiH Volfgang Petrič uveo sveobuhvatne izmjene i dopune imovinskih zakona oba entiteta, s ciljem osiguravanja potpunog usklađivanja zakona na cijeloj teritoriji BiH, te ubrzanja primjene imovinskih zakona i ograničavanja zloupotrebe alternativnog smještaja.

2001. – Legendu jedriličarstva i kapetana novozelandskog tima koji je dva puta uzastopno osvojio Kup Amerike Petera Blakea ubili pirati kada su naišli na njegovu jedrilicu na rijeci Amazon.

2003. – BiH i Hrvatska potpisale sporazum o uzajamnom ukidanju viza na osnovu kojeg će građani dvije zemlje moći od 1. januara prelaziti međudržavnu granicu sa ličnom kartom.

2003. – Haški tribunal osudio bivšeg kamandanta Sarajevsko-romanijskog korpusa generala Vojske Republike Srpske Stanislava Galića na 20 godina zatvora, zbog zločina protiv čovječnosti počinjenih nad civilima u Sarajevu od 1992. do 1994. godine..

2003. – U Kini prvi put održan izbor za mis svijeta.

2006. – Vlada Republike Srpske prihvatila ponudu “Telekoma Srbija” za kupovinu 65 posto akcija “Telekoma Srpske” u iznosu od 646 miliona eura.

Nelson Mandela
Nelson Mandela

2008. – U Sjedinjenim Američkim Državama je saopšteno da je od početka 2008. zbog recesije bez posla ostalo blizu dva miliona ljudi.

2013. – Umro je južnoafrički političar i državnik Nelson Mandela. Nelson Mandela je postao prvi crni predsjednik svoje zemlje i simbol rasnog pomirenja nakon tri vijeka bjelačke prevlasti. Tokom studija susretao je ljude različitih rasa i uvjerenja, a na vlastitoj je koži osjetio što znači rasizam. Sve mu je to pobudilo interes za politikom tako da se 1943. godine učlanio u Afrički nacionalni kongres, političku stranku i pokret koji se borio za prava crnaca. 50-tih godina Mandela je bio žrtva različitih formi pritiska i tlačenja. Bio je hapšen i zatvaran. Nakon Sharpevilleskog masakra 1960. godine ANC je zabranjen, a Mandela je zatvoren pod optužbom da je počinio veleizdaju. Protiv njega je podignuta nova optužnica, za pokušaj državnog udara, te je osuđen na doživotnu robiju.  Mandela je 11. februara 1990. godine oslobođen, te je odmah počeo sa radom da bi postigao ciljeve koje je sebi zacrtao prije četiri decenije. 1993. godine Nelson Mandela je dobio Nobelovu nagradu za mir, a 1994. godine nakon prvih općih izbora u Južnoj Africi postao je predsjednikom Južne Afrike.



Posted by on 2020-12-05. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login