06.07. – Dogodilo se na današnji dan – Rođen je tibetanski vjerski vođa Dalaj Lama, četrnaesti po redu tibetanski duhovni i svjetovni vođa i dobitnik Nobelove nagrade za mir. Louis Pasteur je prvi put uspješno primijenio vakcinu protiv bjesnila na čovjeku.

Jan Hus
Jan Hus

1415. – U Konstanci na lomači kao heretik spaljen češki vjerski reformator i propovjednik Jan Hus, reformator češkog jezika i pravopisa, rektor Univerziteta u Pragu, borac protiv njemačkog uticaja u Češkoj. Žigosao je visoko sveštenstvo rimokatoličke crkve zbog besramnog bogaćenja i zloupotreba vjere i u borbi za reformu crkve je stekao mnoštvo pristalica, uključujući češkog kralja Vaclava Četvrtog. Papa ga je osudio kao jeretika 1410. i bacio na njega anatemu.

1533. – Umro je italijanski pisac Ludovico Ariosto, čiji je viteški ep “Bijesni Orlando”, s motivom ljubavnog ludila junaka Orlanda iz doba Karla Velikog, najblistaviji poetski izraz duha, moralnih i umjetničkih tendencija italijanske renesanse. Ostala djela: komedije “Negromant”, “Kasarija”, lirske pjesme, satire.

1535. – Pogubljen je engleski humanista i državnik Thomas More, rodonačelnik utopijskog socijalizma, pisac socijalnih, istorijskih i teoloških spisa. Od 1529. do 1532. bio je lord-kancelar kralja Henryja Osmog, ali je zbog odbacivanja crkvene reformacije i odbijanja da prizna kralja za crkvenog poglavara, osuđen na smrt i pogubljen. U političko-filozofskom romanu “Utopija”, objavljenom na latinskom jeziku 1516. godine, opisao je ekonomsku bijedu Engleske, podvrgavši oštroj kritici privatnu svojinu, posebno veleposjedničko zahvatanje zemlje seljaka i eksploataciju u kapitalističkim manufakturama. Tome nasuprot, naslikao je zamišljeno ostrvo “Utopiju”, idealnu komunističku državu sa savršenim društvenim i političkim sistemom.

Thomas More
Thomas More

1600. – Pod vlaškim princem Mihailom Hrabrim, rumunske pokrajine Vlaška, Transilvanija i Moldavija su se prvi put nakratko ujedinile.

1809. – Francuzi su uhapsili papu Pija Sedmog, koji je ekskomunicirao iz rimokatoličke crkve francuskog cara Napoleona Prvog Bonapartu.

1827. – Rusija, Velika Britanija i Francuska su u Londonu potpisale sporazum kojim su priznale autonomiju Grčke i složile se da izvrše pritisak na Otomansko carstvo da potpiše primirje s grčkim ustanicima.

1838. – Rođen je hrvatski filolog i slavist Vatroslav Jagić.

1854. – Umro je njemački fizičar Georg Simon Ohm, koji je otkrio odnos struje elektromotorne sile i otpora u električnom kolu, nazvan prema njemu Omov zakon. Dao je znatan doprinos akustici, optici kristala i matematici. Jedinica za mjerenje električnog otpora u međunarodnom sistemu mjera njemu u čast je nazvana “om”.

1885. – Francuski biolog i hemičar Louis Pasteur je prvi put uspješno primijenio vakcinu protiv bjesnila na ljudskom biću, ubrizgavši je devetogodišnjem Josephu Meisteru iz Alzasa, koga je ujeo bijesan pas.

Henry René Albert Guy de Maupassant
Henry René Albert Guy de Maupassant

1893. – Umro je francuski pisac Henry René Albert Guy de Maupassant, jedan od najizrazitijih predstavnika evropskog naturalizma. Napisao je oko 300 pripovijedaka i šest romana, pisao je i pozorišne komade, putne bilješke, pjesme. Služio se objektivističkim metodom, pri čemu je ljudsku sebičnost opisivao ironično, katkad satirično. Dela: romani “Jedan život”, “Nova banja”, “Pjer i Žan”, pripovijetke “Strasti”, “Naličja”, “Zamke”, “U ratu”, “Vodom”.

1907. – Rođena je meksička slikarka realizma, kubizma i nadrealizma, Frida Kahlo.

1908. – U Otomanskom carstvu počela mladoturska revolucija pod vođstvom mlađih oficira i intelektualaca nezadovoljnih vladom sultana Abdula Hamida Drugog, koji su kao cilj označili uspostavljanje ustavnog režima. Pod pritiskom ustanika sultan je pristao na parlamentarnu-demokratsku državu na osnovu ustava iz 1876, ali je zbačen kad je 1909. pokušao prevrat. Mladoturci su prije dolaska na vlast seljacima obećali državnu, crkvenu i dio spahijske zemlje, ukidanje desetka i otkupnog sistema, a neturskim nacijama široku nacionalnu i kulturnu autonomiju, što nisu ispunili. Seljaci su ostali bez zemlje, a tlačenje neturskih nacija je pojačano, što je ubrzalo izbijanje Prvog balkanskog rata 1912. i protjerivanje Turaka s Balkana.

Dalaj Lama
Dalaj Lama

1923. – Zvanično je proglašeno osnivanje SSSR, na osnovu odluke Prvog svesaveznog kongresa sovjeta krajem 1922.

1928. – U New Yorku održana premijera filma “Svjetla New Yorka”, prvog zvučnog filma u istoriji kinematografije.

1935. – Rođen je tibetanski vjerski vođa Dalaj Lama, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1989. Pravo ime Tenzin Gyatso, četrnaesti po redu tibetanski duhovni i svjetovni vođa. Dalaj-lama je Tibet napustio 1959. pobjegavši u Indiju od represivne kineske vlasti.

1938. – Seth Barnes Nicholson otkrio Jupiterov mjesec Lisiteju.

1945. – Nikaragva postala prva država koja je formalno prihvatila Povelju UN.

1946. –  U New Yorku rođen Sylvester Stallone, američki filmski glumac, scenarist, producent i redatelj. Jedan je od najistaknutijih filmskih akcijskih junaka 80-ih i prve polovice 90-ih, ulogama u serijalima filmova o Rockyu i Rambu.

William Faulkner
William Faulkner

1962. – Umro je američki pisac William Faulkner, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1949, koji je bio zaokupljen problemom zla. Prikazao je društvenu istoriju američkog Juga, degeneraciju i propadanje starosjedilačke gospoštine i surovost i bezobzirnost došljaka. Bio je hroničar propadanja, poročnosti, izopačenosti i svireposti. Djela: romani “Sartoris”, “Buka i bijes”, “Svjetlost u avgustu”, “Komarci”, “Medvjed”, “Konjički gambit”, “Uljez u prašinu”, “Divlje palme”, “Vojnikova plata”, “Starac”, “Gospodska kuća”, “Rekvijem za iskušenicu”, “Lupeži”, “Utočište”, pripovijetke “Svetilište”, “Nepobijeđeni”.

1964. – Britanski protektorat u Africi Njasalend je pod nazivom Malavi postao nezavisna država u okviru Britanskog komonvelta.

1969. – Rođen je bosanskohercegovački režiser Dino Mustafić.

1967. – U Nigeriji je buknuo građnski rat, okončan u januaru 1970. porazom oružanih snaga provincije Bijafra koja je pokušala da se otcijepi.

Louis Satchmo Armstrong
Louis Satchmo Armstrong

1971. – Umro je američki muzičar Louis “Satchmo “Armstrong, najveći trubač u istoriji jazza. Tokom karijere duge više od pola vijeka se proslavio i kao pjevač neponovljivog hrapavog i toplog glasa, a mnogobrojne turneje širom svijeta, uključujući Beograd, donijele su mu nezvaničnu titulu “ambasadora dobre volje”. Snimio je i više filmova u kojima je takođe iskazao raskošni talenat izuzetnog zabavljača.

1990. –  Predsjednik Bugarske Petar Mladenov podnio je ostavku zbog optužbi da je naredio da se tenkovima rasture antivladini protesti.

1988. – U najvećoj nesreći od početka eksploatacije nafte na moru od eksplozije naftne platforme “Piper Alpha” u britanskom sektoru Sjevernog mora poginulo je 167 ljudi.

1999. – SFOR uhapsio predsjednika Narodne stranke RS i narodnog poslanika Radoslava Brđanina na osnovu tajne otpužnice za zločine protiv čovječnosti počinjene od 1992. do 1995. godine u oblastima Sanskog Mosta i Prijedora.

2003. – Oko 51 odsto Korzikanaca izjasnilo se na referendumu protiv prijedloga Vlade Francuske da ovo ostrvo dobije veću autonomiju u odnosu na centralnu vlast.

Jovanka Broz i Josip Broz Tito
Jovanka Broz i Josip Broz Tito

2004. – Mitar Vasiljević prebačen u zatvor u Austriju, na izdržavanje kazne od 16 godina zatvora na koju je osuđen zbog pomaganja i podržavanja progona i ubistva petorice Bošnjaka iz Višegrada 7. juna 1992. godine.

2009. – Jovanki Broz, udovici bivšeg predsednika SFR Jugoslavije Josipa Broza Tita, poslije gotovo 30 godina, uručen je pasoš i lična karta.

2012. – Bivši argentinski diktator Jorge Rafael Videla osuđen je na 50 godina zatvora zbog krađe beba od zatvorenika tokom vladavine vojne hunte i njenog rata protiv ljevičarskih disidenata. Videla je na čelu Argentine bio od 1976. do 1981. godine. Za vrijeme vladavine vojne hunte stradalo je oko 13.000 ljudi.

Posted by on 2022-07-06. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login