12.05. -Dogodilo se na današnji dan – Rođen čileanski pjesnik Pablo Neruda. Umro je češki kompozitor, dirigent i pijanista Bedřich Smetana. Zvanično ukinuta sovjetska blokada Zapadnog Berlina.

Bedřich Smetana
Bedřich Smetana

1743. – Marija Terezija okrunjena kao kraljica Češke.

1607. – Engleski avanturista James Smith osnovao je prvo englesko naselje na tlu Sjeverne Amerike, koje je kasnije po njemu dobilo ime Jamestown.

1820. – Rođena je engleska medicinska sestra Florence Nightingale, osnivačica profesije medicinskih sestara, čiji se rođendan obilježava kao Međunarodni dan medicinskih sestara. U Krimskom ratu polovinom 19. vijeka organizovala je bolnice pri britanskom ekspedicionom korpusu i znatno je reformisala sanitetsku službu i njegu ranjenika i bolesnika. Zahvaljujući tome, smrtnost u britanskim poljskim bolnicama sa 40 odsto smanjena je na dva odsto. Otvorila je prvu školu za medicinske sestre.

Pablo Neruda
Pablo Neruda

1884. –  Umro je češki kompozitor, dirigent i pijanista Bedřich Smetana. Inspirisao se narodnim legendama, istorijom i folklorom. Ujedno je, kao pijanist, dirigent i organizator, pokretač nacionalnih snaga u češkom muzičkom životu. U grandioznom ciklusu “Moja domovina“, koji obuhvaća šest simfonijskih pjesama, dao je jedinstvenu tonsku apoteozu češkog mita i historije. Djela: opere “Prodana nevjesta”, “Dalibor”, “Libuša”, “Poljubac”, ciklus simfonijskih poema “Moja domovina”, gudački kvartet “Iz moga života”, klavirske i kamerne kompozicije.

1918. – Rođen je američki inženjer Julius Rosenberg, koji je sa suprugom Ethel 1953. kao prvi civil u SAD osuđen na smrt zbog špijunaže, navodno zbog odavanja SSSR-u tajni o atomskom naoružanju. Kazna je izvršena uprkos kampanji širom svijeta da im bude pošteđen život.

1904. – Rođen čileanski pjesnik Pablo Neruda. Kao diplomat proveo je više godina u Madridu gdje se sprijateljio s Lorcom i drugim španjolskim pjesnicima te pristupio antifašističkom pokretu, zbog čega je u svojoj domovini bio proganjan.  Bio je učesnik Španskog građanskog rata nakon kojeg se posvetio idealima socijalne pravde. U početku piše pretežno ljubavnu liriku, a kasnije prelazi na društveno i politički angažiranu poeziju koja govori protiv ratnih strahota i ustaje u obranu potlačenih. Dobitnik je Nobelove nagrade za književnost 1971.

1925. – Vrhovni Sovjet SSSR-a usvojio je prvi sovjetski ustav.

Józef Klemens Piłsudski
Józef Klemens Piłsudski

1926. – Maršal Józef Piłsudski izvršio je državni udar i uspostavio je vojnu diktaturu u Poljskoj.

1926. – Norvežanin Roald Amundsen, Italijan Umberto Nobile i Amerikanac Lincoln Ellsworth preletjeli avionom Sjeverni pol.

1935. – Umro je poljski diktator maršal Józef Klemens Piłsudski, prvi predsjednik Poljske od 1918. do 1922. i inicijator rata protiv sovjetske Rusije 1920. i 1921. Na današnji dan 1926. uspostavio je vojnu diktaturu i vlast je držao do smrti.

1943. – Predajom njemačkog generala Rommela von Arnima u Tunisu završene borbe u Sjevernoj Africi u Drugom svjetskom ratu.

1947. – Poslije godinu dana snimanja prikazana je “Slavica”, prvi jugoslovenski igrani film poslije Drugog svjetskog rata. Režiser i scenarista bio je Vjekoslav Afrić, snimatelj Žorž Skrigin, a tumači glavnih uloga Irena Kolesar, Marjan Lovrić i Ljubiša Jovanović.

1949. –  Zvanično ukinuta sovjetska blokada Zapadnog Berlina, započeta krajem juna 1948, pošto su i zapadni saveznici i SSSR shvatili besmislenost beskompromisnog suprotstavljanja.

Slavica
Slavica

1965. – Zapadna Njemačka je uspostavila diplomatske odnose sa Izraelom, a arapske zemlje su prekinule odnose sa vladom u Bonu.

1969. – U Velikoj Britaniji starosna granica izbornog prava snižena s 21 na 18 godina.

1992. – Skupština srpskog naroda u BiH je na zasjedanju u Banja Luci donijela odluku o formiranju Vojske Republike Srpske i osnivanju novinske agencije Srna. Nemoćni da spriječe širenje sukoba u BiH, posmatrači EZ-a napustili su Sarajevo.

1994. – Palestinska policija prispjela na Zapadnu obalu u okviru priprema da od Izraela preuzme grad Jerihon, sjedište palestinske autonomije u toj oblasti.

1995. – Vlasnici “Rockefeller centra” u New Yorku, iza kojih je stajao japanski kapital, objavili bankrotstvo tog gigantskog poslovnog centra.

1997. – Sa potpisivanjem mirovnog sporazuma od strane ruskog predsjednika Borisa Jeljcina i čečenskog predsjednika Aslana Mashadova Alijewitscha završava prvi čečenski rat. Politički status Čečenije sa ovim ugovorom još nije bio razjašnjen.

2005. – Umrla švedska jazz pjevačica i glumica Monica Zetterlund, koja je 60-ih godina prošlog vijeka pjevala sa legendarnim pijanistom Billom Evansom. Ona je izgorjela u požaru koji je izbio u njenom stanu.

 Čečenija, rat
Čečenija, rat

2008. –  U Varšavi je umrla Irena Sendler, koja je tokom Drugog svjetskog rata postala simbol nesebične pomoći Jevrejima u jeku holokausta. Ona je iz Varšavskog geta spasila sigurne smrti najmanje 2.500 jevrejske djece.

2009. – Ivan John Demjanjuk, optužen za nacističke ratne zločine deportovan je iz SAD u Njemačku, gdje je osuđen na pet godina zatvora, zbog učešća u ubistvu evropskih Jevreja u koncentracionom logoru Treblinaka-Sobibor.

2010. – U Australiji uhapšen Dragan Vasiljković, poznatiji kao Kapetan Dragan, osumnjičen za ratne zločine u Hrvatskoj 1992. i 1993. godine. Uhapšen je poslije 43 dana skrivanja zbog odluke Vrhovnog suda Australije da može biti izručen Hrvatskoj. Ovoj zemlji je izručen 8. jula 2015.

Posted by on 2019-05-12. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login