13. Festival bosanskohercegovačke drame Zenica 2014: Fantazmagorični svjetovi Karima Zaimovića

Tajna džema od malina

Tajna džema od malina

Predstavom “Tajna džema od malina” temeljenoj na proznoj fantastici Karima Zaimovića u režiji Selme Spahić i koprodukciji Sarajevskog ratnog teatra, Fondacije Karim Zaimović i Internacionalnog teatarskog festivala MESS, otvoren je takmičarski dio 13. Festivala bosanskohercegovačke drame, što se na pozornicama Sarajeva i Zenice odvija od 9. do 16. maja.

Predstava je to o traženju slobode u opsjednutom gradu, pripovijest o nekoj paralelnoj,  tajanstvenoj i punoj zagonetki povijesti grada u kojem je pisac rođen (1971) i umoren (1995) gelerom jedne od tih nebrojenih granata što su tokom ratne opsade razaralae grad i ubijale  njegove žitelje.

Specifični “twist”

Redateljica u suradnji sa Drama Teamom BAD (Bojana Vidosavljević, Adnan Lugonić i Dario Bevanda) koji potpisuje dramatizaciju Zaimovićeve nesvakidašnje proze ali i dramaturgiju predstave, ovaj začudni pozorišni projekt gradi na njegovim fantastičnim pripovjetkama koje su se, citiram: “ispostavile kao prvorazredan pozorišni materijal, prvenstveno zahvaljujući njihovoj maštovitosti u kreiranju osobenih svjetova i karaktera iz kojih se kristaliziraju arhetipske dramske situacije sa specifičnim ‘twistom’ koji proizlazi iz idiosinkratičnosti Karimovog stila. Formalnom poigravanju sa književnim konvencijama u “Tajni džema od malina”, svojevrsnim stilskim vježbama, valjalo je naći pozorišni pandan…”, naglašavaju mladi dramaturzi.

Trebala je u toj inscenaciji te borhesovske fantastike upravo ruka redateljice poput Selme Spahić, čiji redateljski rukopis, osvjedočen u njenim brojnim dosadašnjim projektima, upravo traži ovakve literarne odnosno dramske predloške kako bi pokazao svu raskoš talenta i neobuzdanost pozorišne slobode ali i teatarskog znanja i umijeća. Polazeći od fantastike kojom su obavijene njegove pripovjetke nalik snu i snoviđenjima jednog dvadesetogodišnjaka koji piše u paklu rata i opsade Sarajeva i opisujući te fantazmagorične svjetove nadilazi surovu stvarnost mjesta i vremena u kojem živi, autorski tim predstave: redateljica, dramaturzi, glumački ansambl, scenografkinja i kostimografkinja, stvaraju teatar koji, naravno, počiva na iluziji ali niti ne bježi strmoglaviti nas u strahote proživljenih života i suočiti sa onim gdje danas jesmo i opstojimo.

Začudna scenografija Mirne Ler

“Šta je zapravo povijest? Učiteljica života, beskonačni slijed cikličnih varijacija uzajamno jednakih odnosa, ili najobičnija zbrka, svakako neshvatljivo nebitna sa bilo kojeg kosmičkog aspekta. Razna su tumačenja ,razne škole koje će, više sebi nego historiji, prilagoditi povijest vlastitim svjetonazorima. Povijest tada postaje opasna, postaje materijal za manipulaciju kojom nema granica…”

Tako Karim Zaimović počinje pripovjetku “Tajna džema od malina” po kojoj će predstava dobiti ime i povesti nas na pitoreksno putovanje dostojno Voltaierovog “Candida” po svim zakucima zemaljske kugle, sred tajni i zagonetki u kojima će se preplesti najneobičniji doživljaji i lica poput junaka neke teorije zavjere, dobrog detektivskog romana, ljubavnih storija vještih romansijera, mračnog horora što vam ledi krv u žilama, da bi u trenutku iskočio u stripovske table, filmsku priču, ili teatar pantomime, velike geste, parodije, groteske, slapstick komedije, neodoljivost dobrog SF romana ili nešto sasvim treće. I sve to uz jasnoću pozorišnog jezika i utemeljenost u kazališnom znaku: redateljica, mladi dramaturzi, izvrsno uigrana i predana glumačka ekipa: Snežana Alič, Alban Ukaj, Jasenko Pašić, Ermin Bravo, Adi Hrustemović i Benjamin Bajramović, uz začudnu scenografiju Mirne Ler koja nas smješta dolje, na tlo, da bi iz tog donjeg rakursa, gdje smo ukopani poput ljudi što su se skrivali u skloništima za vrijeme bombardiranja grada promatrali bajkovitost teatra koji se događa iznad nas, u nekom drugom svijetu mašte i privida, bajke i sna.

Veliki njemački dramatičar i pripovjedač Heinrich von Kleist zapisaće: “Ljude bismo mogli podijeliti u dva razreda: u one koji se razumiju u metafore i u one koji se razumiju u formule. Onih koji se razumiju u oboje premalo je i ne bismo ih mogli svrstati u razred.” Tvorci  predstave “Tajna džema od malina” nedvojbeno, u taj razred mogu se svrstati i to sa ponosom.

Posted by on 2014-05-11. Filed under Kultura. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login