16.06. – Dogodilo se na današnji dan – Valentina Vladimirovna Tereškova, ruska astronautkinja, lansirana u svemir brodom Vostok 6, čime je postala prva žena u svemiru. Rođen je Geronimo, poglavica Apača



Giovanni Boccaccio
Giovanni Boccaccio

1313. – Rođen je talijanski pisac i pjesnik Giovanni Boccaccio, jedan od najznačajnijih predstavnika humanizma i renesanse, tvorac remek djela Decameron.

1487. – Bitkom kod Stoke Fielda završili su engleski Ratovi dviju ruža.

1671. – U Moskvi javno pogubljen vođa ustanka donskih kozaka i seljaka Stepan – “Stenjka” Timofejevič Razin, predvodnik bune od 1667. protiv ruskih spahija i carskih činovnika koji su slobodne kozake pretvarali u kmetove, a seljacima naturali još teže obaveze. Pobunjenici su zauzeli Caricin, Astrahan, Saratov i druge gradove između Dona i Urala i u Povoložju, ali se ustanak razvijao stihijno i na kraju je u krvi ugušen.

1723. – Rođen je Adam Smith, škotski filozof i ekonomist. Smith smatra da pravo bogatstvo ne leži u novcu, nego u korisnomu radu, koji stvara prometne vrijednosti. Izraziti je pristalica ekonomskog liberalizma, koji prihvata i razvija teoriju radne vrijednosti, iako smatra da ona vrijedi samo za predkapitalističku privredu. Njegovo najpoznatije djelo je Bogatstvo naroda

1779. – Španija je objavila rat Britaniji i počela opsadu Gibraltara.

1826. – Pošto je ugušio pobunu janjičara, osmanlijski sultan Mehmed II ukinuo taj vojni red i uveo redovnu vojsku.

Geronimo
Geronimo

1829. – Rođen je Geronimo, poglavica Apača. Geronimo, koji je umro 17. februara 1909. godine u rezervatu, dizao je više ustanaka u pokušaju da se odupre zatiranju Indijanaca, koje su vršile SAD i Meksiko.

1858. – Rođen švedski kralj Gustav V, koji je tokom vladavine od 1907. do smrti 1950. osigurao neutralni status Švedske u oba svjetska rata.

1876. – Na Cetinju, poslije pregovora vođenih od oktobra 1875. do februara 1876, potpisan Ugovor o savezu Srbije i Crne Gore protiv Otomanskog carstva.

1920. – U Londonu je održana prva sjednica Lige naroda.

1933. – U okviru New Deala Franklin Roosevelt potpisao Glass Steagallov zakon o razdvajanju komercijalnih i špekulativnih poslova banaka.

1941. – Predsjednik SAD-a Franklin Roosevelt naredio je da se do 10. jula zatvore svi njemački konzulati u SAD-u.

1942. – Na konferenciji na Tjentištu 38 delegata Crne Gore, Boke i Sandžaka u Drugom svjetskom ratu donijelo je rezoluciju u kojoj je kao jedini cilj označeno istjerivanje okupatora i istaknuto da je narodnooslobodilački pokret u Crnoj Gori, Boki i Sandžaku sastavni dio borbe naroda Jugoslavije.

1944. – Na Visu u Drugom svjetskom ratu postignut sporazum jugoslovenske kraljevske izbjegličke vlade – koja je bila pod snažnim pritiskom zvaničnog Londona – i Nacionalnog komiteta oslobođenja Jugoslavije, koji su potpisali dr Ivan Šubašić i Josip Broz. Tim dokumentom je predviđeno da izbjegličku vladu formiraju demokrate nekompromitovane saradnjom sa okupatorom i izjavama protiv narodnooslobodilačkog pokreta. Dogovoreno je i da izbjeglička vlada prizna tekovine narodnooslobodilačke borbe, organizuje pomoć i osudi izdajnike, a da o obliku vladavine bude odlučeno poslije oslobođenja Jugoslavije.

1958. – Obješen mađarski državnik Imre Nađ, premijer od 1953. do oktobra 1956, kad je u Mađarskoj izbila antikomunistička pobuna. Pošto su sovjetske trupe skršile pobunu – za koju je Moskva krivila Nađa – osuđen je na smrt kao izdajnik.

1960. –Predsjednik SAD-a Dwight D. Eisenhower odgodio je posjetu Japanu, zbog antiameričkih protesta u toj zemlji.

Valentina Tereškova
Valentina Tereškova

1963. – Sovjetska astronautkinja, Valentina Tereškova bila je prva žena koja je poletjela u orbitu, svemirskom letjelicom Vastok 6. Ovaj eksperimentalni let sovjetskog svemirskog programa pod vodstvom Sergeja Koroljeva, izazvao je veliko zanimanje javnosti, kako sovjetske tako i svjetske. Podaci koji su bili prikupljani u misiji odnosili su se mahom na reakcije ženskog tijela na let u svemiru. Terješkovoj let nije bio ugodan, te se tokom misije žalila na svemirsku bolest. Misija je isprva zamišljena kao zajednička misija dva Vostoka sa ženskom posadom, ali je došlo do izmjena, jer je odlučeno da će program Vostok nakon ove misije biti prekinut. Nakon 3 dana i 48 kruženja oko Zemlje, Tereškova se izbacila iz broda i padobranom spustila na Zemlju. Proglašena je herojem Sovjetskog Saveza i nositeljica je najviših državnih počasti i nagrada, a kapsula Vostok 6 korištena u njezinoj misiji danas je izložena u Muzeju RKK Energia u Kalugi. Tereškova je doktorica nauke i autorica više od 50 naučnih radova. Njezinim imenom nazvan je i jedan od kratera na Mjesecu, a 2000. godine proglašena je ženom vijeka.

1972. – U Hanoveru je uhapšena Ulrike Meinhof, članica Frakcije Crvene Armije (njem. Rote Armee Fraktion; RAF).

Imre Nađ
Imre Nađ

1977. – Umro je njemački inženjer Wernher von Braun, konstruktor raketnih projektila V 1 i V 2. Poslije rata emigrirao u SAD, gdje je radio za NASA.

1977. – Leonid Brežnjev, lider Komunističke partije SSSR-a, zamijenio Nikolaja Podgornog na mestu predsjednika Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR-a.

1983. – Za predsjednika Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR-a izabran Jurij Andropov.

1992. – SAD i Rusija postigle dogovor o smanjivanju arsenala dalekometnih nuklearnih raketa do 2003. za dvije trećine.

1996. – Međunarodni komitet Crvenog križa saopštio je da je na prostoru bivše Jugoslavije za vrijeme ratnih sukoba (1991 – 1995) nestalo oko 20.000 ljudi, od kojih oko 12.000 u BiH.

1996. – Međunarodni komitet Crvenog krsta saopštio da je na prostoru SFRJ, za vrijeme ratnih sukoba od 1991. do 1995, nestalo oko 20.000 ljudi, od kojih oko 12.000 u Bosni i Hercegovini.

1998. – U Afganistanu talibanska vlada zatvara više od stotinu privatnih škola u kojima su se educirale djevojčice.

BRICS
BRICS

1999. – Amnesty international optužio SAD za kršenje ljudskih prava jer su nastavile da izvršavaju smrtnu kaznu, posebno zbog njene primjene i nad osobama koje su počinile zločin prije svoje 18. godine.

1999. – Novi predsjednik Južnoafričke Republike Thabo Mbeki položio je zakletvu. On je na toj dužnosti zamijenio Nelsona Mandelu, poznatog borca za prava crnaca, koji je skoro tri decenije proveo u zatvoru.

2006. – Tajvan otvorio tunel Hsuehsan dug 13 kilometara, najduži do tada u Aziji, koji povezuje sjeverni i južni dio tog ostrva.

2008. – BiH potpisala u Luksemburgu Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju sa EU.

2008. – Umro Stan Winston, američki majstor za specijalne efekte i dobitnik četiri Oscara za rad u filmovima “Osmi putnik”, “Tuđinci”, “Terminator 2” i “Park iz doba Jure”.

2009. – Lideri Brazila, Rusije, Indije, Kine i Južne Afrike susreću se na prvom samitu BRICS-a, što je zapravo ekonomski savez privreda ovih zemalja.

2013. – U 61. godini umro Josip Kuže, hrvatski nogometaš, nogometni trener i izbornik.

2017. – U Ludwigshafenu umro Helmut Kohl, njemački političar i državnik. Bio je kancelar Zapadne Njemačke (1982-1990) i ujedinjene Njemačke (1990-1998).



Posted by on 2020-06-16. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login