18. 12. – Dogodilo se na današnji dan – Rođen je Willy Brandt, političar i kancelar Savezne Republike Njemačke. Zadivio je svijet kada je 1970. kleknuo pred spomenikom žrtava nacizma u Varšavi i zamolio za oproštaj u ime njemačkog naroda. Sljedeće godine dobija Nobelovu nagradu za mir

Antonio Stradivari
Antonio Stradivari

1398. – Tatarski vojskovođa Timur Lenk zauzeo je indijski grad Delhi.

1737. – Umro je Italijan Antonio Stradivari, najpoznatiji svjetski graditelj violina i drugih gudačkih instrumenata, koji je napravio oko 1.100 violina, viola i gitara. S njegovim potpisom sačuvano je oko 500 violina, 12 viola i 50 violončela. Stručnjaci nisu pronikli u tajnu savršenstva rezonance njegovih violina. Zna se da je drvo kupovao u Dalmaciji, uglavnom jelovo i vrbovo, ali se ne zna hemijski sastav laka – od svijetlocrvenog do tamnocrvenog – kojim je premazivao instrumente.

1803. – Umro je njemački pisac, istoričar, filozof i protestantski teolog Johan Gotfrid fon Herder, koji je djelom “Ideje o filozofiji istorije čovječanstva” znatno uticao na mladog Wolfganga Goethea, na književni pokret “sturm und drang” i njemački romantizam. Kao filozof pokušao je da izmiri materijalizam Barucha Spinoze s idealizmom Wilhelma Leibniza. Bio je protivnik formalizma Immanuela Kanta. Jedno od njegovih glavnih djela je zbirka narodnih pjesama “Glasovi naroda u pjesmama”, uključujući i “Hasanaginicu” u Geteovom prevodu.

Johan Gotfrid fon Herder
Johan Gotfrid fon Herder

1856. – Rođen je engleski fizičar Joseph John Thomson, predsednik Kraljevskog društva u Londonu, profesor Univerziteta u Cambridgeu, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1906. Otkrio je 1897. elektron, takođe atomističku strukturu elektriciteta i dao naučni osnov provođenja elektriciteta kroz gasove.

1865. – Finalni udarac robovlasništvu zadala je ratifikacija trinaestog amandmana na Ustav, kojim je ukinuto ropstvo.

1888. – Umro je jezikoslovac, gramatičar i leksikograf Antun Mažuranić.

1903. – Američko-panamskim ugovorom zona Panamskog kanala stavljena je pod kontrolu SAD.

1907. – Rođen je Vlado Šegrt, partizanski komandant i narodni heroj Jugoslavije. U svom selu organizovao je prvu partizansku četu i s njom izveo prve akcije protiv neprijatelja. Bio je neobično hrabar i postao čuven zbog svog junaštva. Sa Savom Kovačevićem izvodio je napade na italijanske kolone na granici Hercegovine i Crne Gore. Ostale su upamćene pobjede partizana koje je Šegrt predvodio na Italijane i četnike u Gacku i Nevesinju. U teškoj i slavnoj borbi za Prozor izveo je niz podviga. Šegrtova Deseta heregovačka brigada i njen mostarski bataljon prvi su prodrli u grad. Prošao je gotovo sve veće bitke NOB-a, od rodnog Trebinja, do Bosne, Hrvatske i Slovenije. O hrabrosti i vojničkoj umješnosti ovog slavnog Hercegovca, jedne od najlegendarnijih ličnosti u BiH iz Drugog svjetskog rata, pisali su, između ostalih, Vladimir Dedijer i Koča Popović. Šegrt je za vrijeme rata bio komandant čete, komandant bataljona, komandant odreda, kasnije komandant brigade i komandant Dvadeset i devete hercegovačke divizije. Iz rata je izašao kao general. Za narodnog heroja proglašen je 20. decembra 1951. godine.

Willy Brandt
Willy Brandt

1911. – Rođen je francuski filmski režiser Jules Dassin, koji je u filmove kriminalističkog žanra unosio elemente društvenog angažmana. Početkom pedesetih godina 20. vijeka je u vrijeme makartističke desničarske histerije optužen za antiameričku djelatnost i onemogućen da radi u SAD, poslije čega je otišao u Evropu i snimao filmove naizmjenično u Francuskoj i Grčkoj. Filmovi: “Naci agent”, “Brutalna snaga”, “Goli grad”, “Rififi”, “Onaj koji mora da umre”, “Zakon”, “Nikad nedjeljom”, “Fedra”.

1919. – Rođen je Jure Kaštelan, jugoslovenski pjesnik.

1913. – U njemačkom gradu Lübecku rođen je Willy Brandt, političar i kancelar Savezne Republike Njemačke od 1969. do 1974. Zadivio je svijet kada je 1970. kleknuo pred spomenikom žrtava nacizma u Varšavi i zamolio za oproštaj u ime njemačkog naroda. Sljedeće godine dobija Nobelovu nagradu za mir.

1916. – Francuzi su kod Verdena, snažno utvrđene tačke na Zapadnom frontu, poslije desetomjesečne bitke u Prvom svjetskom ratu potukli Nijemce, koji su prethodno pokušali proboj masovnom ofanzivom, uz do tada neviđenu artiljerijsku pripremu. U ovoj – najmasovnijoj i najkrvavijoj bici rata – poginulo je 543.000 Francuza i 434.000 Nijemaca.

1940. – Tajnim planom, pod šifrom “Operacija Barbarosa”, vođa nacističke Njemačke Adolf Hitler u Drugom svjetskom ratu naredio je generalštabu njemačke armije da pripremi invaziju na Rusiju.

 Steven Spielberg
Steven Spielberg

1947. – Rođen je američki filmski režiser Steven Spielberg, autor niza izuzetno finansijski uspješnih filmova. Najuspješniji je sljedbenik teorije da se mitološki obrasci tzv. masovne kulture i njenih medijskih disciplina mogu koristiti kao univerzalno upotrebljivi simboli u novom planetarnom metajeziku. Filmovi: Nešto demonsko, Duel, Teksas ekspres, Ajkula, Bliski susret treće vrste, trilogija o Indijani Jonesu, E. T. vanzemaljac, Jurski park, Schindlerova lista, Carstvo sunca, Spašavanje vojnika Ryana, Terminal, Catch Me If You Can…

1948. – Holandija obnovila ofanzivu u bivšoj koloniji Indoneziji, koja je proglasila nezavisnost 1945. i zarobila vladu Ahmeda Sukarna, prekršivši sporazum kojim je 1946. priznala njegovu vladu. Sukarno i još desetak vođa su otjerani u progonstvo, ali je pod pritiskom Pokreta otpora i svjetskog javnog mnjenja Holandija sporazumom u Hagu 1949. bezuslovno priznala suverenitet Indonezije.

1956. – Japan primljen u UN. Mirovni ugovor s Japanom je u septembru 1951. u San Francisku potpisalo 48 zemalja, ali ne i SSSR, s kojim je Japan okončao ratno stanje tek 19. oktobra 1956, što mu je otvorilo vrata svjetske organizacije.

1957. – Otvorena prva nuklearna elektrana u Shippingportu, u Pennsylvaniji.

Hanoi, Vijetnam 1972
Hanoi, Vijetnam 1972

1961. – Indijska armija ušla je u Gou, portugalsku kolonijalnu enklavu na zapadnoj obali Indije.

1970. – U Italiji je stupio na snagu zakon o razvodu braka, uprkos protivljenju crkve.

1972. – Amerikanci su u Vijetnamskom ratu otpočeli masovno bombardovanje glavnog grada Vijetnama – Hanoja i tokom 12 narednih dana i noći, nazvanih “božićnim bombardovanjem”, bombe iz džinovskih aviona “B 52” usmrtile su više od 1.600 vijetnamskih civila. Takođe je poginulo ili je zarobljeno 70 američkih pilota.

1980. – Umro je ruski državnik Aleksej Nikolajevič Kosigin, bivši sovjetski premijer. U Crvenu armiju je stupio 1918. kao dobrovoljac, u 15. godini, a u vrijeme najžešćih staljinističkih čistki između 1935. i 1938. od predradnika je napredovao do direktora tekstilne fabrike i gradonačelnika Lenjingrada, poslije čega je nastavio da se uspinje ka vrhu vlasti. Od 1940. do 1953. bio je potpredsedenik Savjeta narodnih komesara, odnosno Ministarskog savjeta, a 1960. prvi potpredsjednik Ministarskog savjeta SSSR. Od 1964. – poslije pada s vlasti Nikite Hruščova – do pred smrt je obavljao dužnost predsjednika Ministarskog savjeta (premijer).

Dobriša Cesarić
Dobriša Cesarić

1980. – Umro je južnoslavenski pjesnik i prevodilac Dobriša Cesarić. Pjesničko djelo Dobriše Cesarića sadrži desetak knjiga pjesama i prepjeva. Pjesnik oživljava radost i u sferi umjetnosti iz koje je, kao neki nedostojni motiv, odavno potisnuta. Karakteristično je da se ovakve ideje obično pojavljuju u pjesnikovim motivima predvečerja i noći – u ambijentima u kojima je kod drugih pjesnika stvarana najtamnija poezija. Dobriša Cesarić ušao je u talijansku antologiju svjetske lirike “Poeti del mondo”, te u njemačku antologiju savremene europske lirike, a njegove pjesme prevedene su na mnoge svjetske jezike. Dobio je književne nagrade Vladimir Nazor 1964. godine i Goranov vijenac 1976. godine. Prevodio je djela s njemačkog, ruskog, talijanskog, bugarskog i mađarskog jezika. Djela: Lirika, Spasena svjetla, Izabrani stihovi, Pjesme, Proljeće koje nije moje, Goli časovi, Svjetla za daljine, Osvijetljeni put…

1995. – U Bonu održana konferencija predstavnika 31 zemlje i više međunarodnih organizacija o razoružanju i uspostavljanju međusobnog povjerenja zaraćenih strana u BiH.

2000. – U Bruxellesu obnovljeni pregovori o sukcesiji bivše SFR Jugoslavije, nakon što su nove jugoslovenske vlasti odustale od stava da je SR Jugoslavija jedini nasljednik bivše države, koji je tvrdo zastupao bivši predsjednik SRJ Slobodan Milošević. Pregovori su uspješno završeni u maju 2001.

Joseph Barbera
Joseph Barbera

2001. – U Parizu u 75. godini umro Gilbert Becaud, jedan od najuspješnijih francuskih pjevača u drugoj polovini 20. vijeka.

2003. – Haški tribunal osudio je Dragana Nikolića, zvanog Jenki, na 23 godine zatvora. On je priznao krivicu za ratne zločine počinjene nad bošnjačkim zarobljenicima u logoru Sušica kod Vlasenice, čiji je komandant bio u ljeto 1992.

2006. – Umro je Joseph Barbera, član čuvenog animatorskog dvojca Hanna-Barbera, koji je stvorio neke od najpoznatijih likova crtanih filmova poput “Tom i Jerry”, “Medvjed Jogi”, “Porodica Kremenko” i “Scooby-Doo”. Prve legendarne epizode o mišu i mački koji se nadmudruju osvojile su sedam Oskara. Barbera i William Hanna udružili su se 30-tih godina prošlog vijeka dok su radili za Metro-Goldwyn-Mayer.

2007. – Odlukom ukrajinskog parlamenta, Julija Timošenko ponovo je postala predsjednica vlade. Početkom novembra 2011. ukrajinski sud osudio ju je na sedam godina zatvora zbog zloupotrebe položaja prilikom sklapanja ugovora o trgovini prirodnim plinom. Oslobođena početkom 2014. tokom demonstracija u Kijevu.

2009. – Umro je Oskar Danon, kompozitor, dirigent i poslijeratni osnivač beogradske filharmonije i Opere i Baleta Narodnog pozorišta, Dobitnik je velikog broja međunarodnih i domaćih priznanja za umjetnički rad i uspjeh.

Vaclav Havel
Vaclav Havel

2010. – Počeli su masovni protesti u Tunisu koji će dovesti do odlska sa vlasti predsjednika Zine el Abidine Ben Alija dvadeset osam dana kasnije. On je našao skrovište u Saudijskoj Arabiji.

2011. – Umro je Vaclav Havel (1936.- 2011.) češki političar i pisac. Bio je ikona protukomunističkog disidenstva, lider Baršunaste revolucije, deveti predsjednik Čehoslovačke i u dva mandata predsjednik samostalne Češke Republike.

Posted by on 2020-12-18. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login