19.08. – Dogodilo se na današnji dan – Austrougarske trupe ušle su u Sarajevo i uspostavile svoju upravu. Fašisti strijeljali pjesnika Federica Garcíu Lorcu. Umro Gaj Julije Cezar August. Pariz oslobođen od njemačke okupacije.

Gaj Julije Cezar Oktavijan August, Augustus
Oktavijan August, Augustus

14. – Umro je rimski državnik Gaj Julije Cezar Oktavijan August, prvi rimski car, usvojeni sin Gaja Julija Cezara. Godinu dana poslije ubistva Cezara, 44. prije nove ere, kao komandant senatske vojske kod Mutine potukao je Marka Antonija, ali je ubrzo s njim i Markom Emilijem Lepidom sklopio trijumvirat. Poslije druge pobjede nad Antonijem kod Akcijuma 31. prije nove ere, pod imenom Avgust, preuzeo je svu vlast i ukinuo republiku. Zaveo je novi oblik vladavine i administracije, poznat kao principat. Uljepšao je Rim mnogim građevinama, pomagao nauku i umjetnost i njegova vladavina je najsjajniji period rimske istorije, nazvana “Avgustov vijek” ili “Zlatni vijek”.

636. – Arapi su u bici kod Jarmuka u Siriji pobijedili vizantijsku vojsku i potom osvojili sve persijske oblasti koje je držala Vizantija.

1587 – Sigismund III, sin švedskog kralja Johna III i Katarine Jagelo, postao je kralj Poljske. Nakon očeve smrti pripala mu je i švedska kruna. Njegovo nastojanje da stvori uniju Poljske i Švedske izazvalo je rat izmedju dvije države, a poslije poraza Sigismundove vojske 1598. bio je primoran da se odrekne nasljedstva na švedski prijesto. Sigismund je iskoristio krizu vlasti u Rusiji te ju je napao 1609. godine i sljedeće godine osvojio Moskvu, nakon čega je proglasio sina Vladislava za novog ruskog cara.

Blaise Pascal
Blaise Pascal

1662. – Umro je Blaise Pascal, francuski filozof, matematičar i fizičar. Veoma mlad se istakao otkrićima iz geometrije i fizike: u 16. godini objavio je raspravu o konusnim presjecima, a u 18. dovršio konstruisanje matematičke mašine, koja je obavljala četiri osnovne računske operacije. Prvi je matematički tretirao problem vjerovatnoće u hazardnim igrama i sa francuskim matematičarom Pjerom Fermaom je postavio osnove računa vjerovatnoće. Izumio je i hidrauličnu presu i utvrdio da pritisak vazduha opada sa visinom i da se pomoću barometra može utvrditi visina planina. Do 24. godine se bavio samo matematikom i fizikom, a potom i književnošću i filozofijom. Povukavši se u manastir jansenističkog reda Por-Roajal, napisao je protiv jezuita čuvena “Pisma jednom provincijalcu”. Djelo “Misli” su fragmenti njegove nedovršene apologije kršćanstva.

1878. – Poslije žestokih uličnih borbi austrougarske trupe ušle su u Sarajevo i uspostavile svoju upravu. Odlukom Berlinskog kongresa 13. jula, Austrougarska je dobila pravo da na 30 godina okupira Bosnu i Hercegovinu, a 1908. ju je anektirala.

1883. – Rođena francuska modna kreatorka Gabrielle Coco Chanel, koja je gotovo šest decenija suvereno vladala pariskom visokom modom.

1904. – Rođen je bosanskohercegovački pjesnik Nikola Šop.

Federico García Lorca
Federico García Lorca

1936. – Fašisti su strijeljali Federica Garcíu Lorcu, španjolskog pjesnika i dramatičara. Njegove pjesme – krik protiv dehumanizacije i društvenih nepravdi – natopljene su sveobuhvatnim osjećanjem smrti i stradanja i iskazane duboko samosvojnim jezikom, premda po formi bliske nadrealističkom modelu. Djela: zbirke pjesama “Ciganski romansero”, “Pjesnik u Njujorku”, “Knjiga pjesama”, “Pjesme”, “Tamaritski divan”, poema “Kante Hondo”, tužbalica “Plač za Ignasijem Sanćesom Mehijasom”, drame “Leptirove čarolije”, “Marijana Pineda”, “Čudesna obućarka”, “Don Kristobalovo malo pozorište”, “LJubav don Perlimplina”, “Belise u njihovom vrtu”, “Donja Rosita neudata”, “Krvava svadba”, “Jerma”, “Dom Bernarde Albe”.

1942. – Britanske i kanadske trupe izvele su desant na francusku luku Diep, gdje su, uz velike gubitke, razorili njemačke vojne objekte. Od oko 6.000 savezničkih vojnika, više od 4.000 je poginulo, ranjeno ili zarobljeno.

1945. – U Vijetnamu je pod rukovodstvom Ho Ši Mina i oslobodilačkog pokreta “Vijetmin” počela “avgustovska revolucija” protiv francuskih kolonijalnih trupa.

1946. – Rođen američki državnik Bill Clinton koji je kao kandidat Demokratske stranke bio predsjednik SAD-a 1992. i ponovo 1996. Prethodno je bio guverner Arkanzasa.

oslobođen Pariz
Oslobođen Pariz

1944. – Pariz je oslobođen od njemačke okupacije u Drugom svjetskom ratu.

1953. – U vojnom udaru, koji su organizovali Amerikanci, zbačen je iranski premijer Mohamad Mosadek i šah Mohamad Reza Pahlavi se vratio u zemlju.

1960. – Sovjeti lansirali Sputnjik 5 u kojem su bili psi Belka i Strelka, 40-ak više miševa, 2 štakora te različite vrste biljaka.

1979. – Ruski astronauti Vladimir Ljakov i Valerij Rjumin vratili su se na Zemlju vasionskim brodom “Sojuz 34”, poslije rekordnih 175 dana provedenih u svemiru.

1991. – U Sovjetskom Savezu je izveden državni udar kojim su pristalice komunizma pokušale da zbace sa vlasti Mihaila Gorbačova, tvorca sovjetske “glasnosti” i “perestrojke”. Ključnu ulogu u suzbijanju udara odigrao je tadašnji predsjednik Rusije Boris Jeljcin, koji je potom postao Gorbačovljev glavni politički rival.

Austro-ugarska okupacija Bosne i Hercegovine
Austro-ugarska okupacija Bosne i Hercegovine

1995. – U saobraćajnoj nesreći na Igmanu poginuli su izaslanik SAD-a za bivšu Jugoslaviju Robert Freiser i dvojica njegovih saputnika Joseph Kruzel i Samuel Nelson Drew, te francuski vojnik Stephan Reault.

1996. – Šest ruskih, francuskih i američkih kosmonauta susrelo se na ruskoj kosmičkoj stanici Mir, uključujući Claudie André-Deshays, prvu Francuskinju u kosmosu, koja je tog dana na rusku kosmičku stanicu stigla ruskom raketom Sojuz-U.

2005. –  Bivši lider pobunjenika Hutu, Pierre Nkurunziza pobijedio je na predsjedničkim izborima u Burundiju, što predstavlja krunu mirovnog plana kojim je okončan 12-godišnji rat u toj zemlji.

2009. –  Umrla operska pjevačica Hildegard Behrens, jedan od najboljih izvođača Wagnerovog repertoara svoje generacije, koja je smatrana za jednu od najboljih glumica na operskoj sceni.

Coco Chanel
Coco Chanel

2013. –  U Rovinju u 74. godini preminuo Mirko Kovač, jedan od najvećih južnoslavenskih pisaca. Iako rođen u Petrovićima u Crnoj Gori, sebe je smatrao crnogorskim, hrvatskim, srpskim i bosanskim piscem, stavljajući samog sebe na suprotnu stranu nacionalističkog bauka 90-ih.

2016. – Umrla je Mira Stupica, srpska i jugoslavenska pozorišna, filmska i televizijska glumica.

Posted by on 2019-08-19. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

You must be logged in to post a comment Login