24. 10. – Dogodilo se na današnji dan – Započela gradnja Starog mosta u Mostaru. Eugen Savojski spalio Sarajevo. Sovjetska vojska ulazi u Mađarsku dan pošto je u Budimpešti izbila oružana pobuna. Umrla Rosa Parks, afro-američka aktivistica za ljudska prava.

Rudolf Habsburški
Rudolf Habsburški

51. – Rođen je rimski car Domicijan.

69. – Druga bitka kod Bedrijakuma u kojoj pristaše rimskog vojskovođe Vespazijana odnose odlučujuću pobjedu nad pristašama cara Vitelija, okončavši tako period meteža poznat Godina četiri cara.

1273. – Moć dinastije Habsburg dostigla je europsku razinu na današnji dan, kad je po prvi put jedan pripadnik te obitelji krunjen za kralja. Bio je to Rudolf Habsburški. Po porijeklu Habsburgovci su zapravo dolazili iz današnje Švicarske, gdje su posjedovali dvorac Habsburg (kanton Aargau). Postoji teorija da je Rudolf izabran za vladara jer se nije činio osobito moćnim u usporedbi s drugim kandidatima, koji su imali veće feudalne posjede. Ipak, u stvarnosti se Rudolfov uspjeh vjerojatno mora pripisati njegovoj spretnosti da uvjeri knezove izbornike, kao i spletu trenutnih okolnosti.

1360. – Engleski kralj Edward III i francuski kralj Ivan II “Dobri”, potpisali su u Kaleu sporazum kojim je okončana prva faza Stogodišnjeg rata. Englezi su dobili dio francuske teritorije, a Edward III se zauzvrat odrekao polaganja prava na francuski prijestol.

Mostar, Stari most
Mostar, Stari most

1557. – Započela gradnja mosta u Mostaru. Za gradnju je bilo potrebno 456 blokova kamenja i 300.000 akči (tadašnji novac Osmanskog carstva). Kamen je bio čuveni tenelija kamen, vejrovatno dobiven iz kamenoloma smještenog otprilike pet kilometara južno od grada. Radnici su uglavnom bili iz okoline Dubrovnika i iz kadiluka Popovo, koji su bili poznati tesari i kamenoresci. Rad je bio završen devet godina kasnije 1566. godine. Treba se napomenuti da je Mostar ime dobio po čuvarima lokalnog mosta, Mostarima. Sam most je u historiji bio zvan “Novi”, “Sultana Sulejmana”, “Veliki” i “Stari”.

1601. – Umro je danski astronom Tycho Brahe, koji je podigao čuvenu opservatoriju “Uranijenburg” na ostrvu Hven i gotovo dvije decenije osmatrao planete, posebno Mars. Otkrio je novu zvijezdu u sazviježđu Kasiopeje.

1632. – U Delftu (Holandija) rođen je Antoni van Leeuwenhoek, “otac” mikrobiologije.

Eugen Savojski, Sarajevo
Eugen Savojski

1648. – Potpisan je Vestfalski mir, kojim je okončan tridesetogodišnji rat. Ovaj rat vođen je na terenu Njemačke i Češke u predvečerje velikih buržoaskih revolucija i konačnog pada feudalizma. Mirovnim ugovorom potvrđena načela Augsburškog vjerskog mira iz 1555, o ravnopravnosti rimokatolika i protestanata i osujećena namjera Rimsko-njemačkog carstva i pape o hegemoniji u Evropi.

1697. – Austrijski feldmaršal francuskog porijekla Fransoa Eugen Savojski sa 8.500 vojnika prodro dolinom rijeke Bosne u Sarajevo i spalio ga.

1795. – Pruska, Austrija i Rusija izvršile “treću podjelu” Poljske, koja je prestala da postoji kao nezavisna država.

1836. – Prvi put patentirane šibice.

1857. – Osnovan je prvi fudbalski klub na svijetu – Sheffield iz Engleske. Osnovala su ga dva igrača kriketa Nathaniel Creswick i trgovac vinom, William Prest u engleskom gradu Sheffield u grofoviji South Yorkshire. Njegov prvi stalni stadion Coach & Horses stadium danas se nalazi u Dronfieldu, gradiću između Chesterfielda i Sheffield. Najpoznatiji igrači bili su mu Charles Clegg, John Owen i John Hudson.

Davidova zvijezda, Njemačka
Davidova zvijezda, Njemačka

1882. – Njemački bakteriolog Robert Koch otkrio je bakteriju koja izaziva tuberkulozu, kasnije nazvanu “Kochov bacil”.

1929. – “Crni četvrtak” bio je do tada nezapamćeni krah Wall Streeta i početak velike ekonomske krize.

1935. – Italija je okupirala Etiopiju.

1939. – Nacisti su u Njemačkoj naredili Jevrejima da nose Davidovu zvijezdu.

1944. – Na današnji dan u Drugom svjetskom ratu uspjeli su Amerikanci potopiti najveći bojni brod u historiji – japanski Musashi.

1945. – Stupila je na snagu Povelja Ujedinjenih nacija. Ciljevi organizacije UN-a su: očuvanje međunarodnog mira i sigurnosti te miroljubivo rješavanje međudržavnih sporova u skladu s načelima međunarodnog prava. Razvijanje prijateljskih odnosa među narodima koje temelji na načelu jednakosti svih naroda, poticanje međunarodnog ekonomskog, kulturnog te socijalnog djelovanja s ciljem stvaranja zajedničkih interesa zbog čega će teže dolaziti do konflikata. Povelja je potpisana u San Franciscu ranije te godine. Izvorno su Ujedinjeni narodi imali 51 članicu, od kojih je pet bilo stalnih članova Vijeća sigurnosti.

Vidkun Quisling
Vidkun Quisling

1945. – U Oslu je strijeljan vođa norveških fašista i premijer marionetske vlade u Drugom svjetskom ratu Vidkun Quisling, osuđen prethodno na smrt zbog izdaje, čije je ime postalo sinonim izdajstva i saradnje s njemačkim nacističkim okupatorima. Osnovao je 1933. fašističku stranku i tokom agresije nacističke Njemačke na Norvešku u aprilu i maju 1940. aktivno je pomagao okupatore, a marionetsku vladu je predvodio od 1942. do 1945.

1946. – Osnovan je FK Sarajevo.

1946. – V-2 raketom snimljena prva fotografija zemlje iz Svemira.

1948. – Umro austrijski kompozitor mađarskog porijekla Franz Lehár, najznačajniji predstavnik bečke operete u prvoj polovini 20. vijeka.

1956. – Sovjetska vojska ulazi u Mađarsku dan pošto je u Budimpešti izbila oružana pobuna protiv politike vođe mađarskih komunista Maćaša Rakošija.

1962. – SAD otpočele blokadu Kube.

1964. – Sjeverna Rodezija, nekadašnja britanska kolonija, postaje nezavisna i preuzima novo ime, Republika Zambija.

1970. – Rođen je bosanskohercegovački književnik Mustafa Zvizdić.

Mađarska, SSSR
Sovjetska vojska ulazi u Mađarsku

1991. – Umro je tvorac Zvjezdanih staza (Star Treka) – Gene Roddenberry. Zanimljivo je da je on jedan od prvih ljudi na svijetu čiji su posmrtni ostaci bili u svemiru. Naime njegov je pepeo otišao u svemir sa misijom Space Shuttle Columbia STS-52, te još jednom s letjelicom Pegasus XL. Sljedeći dio njegovog pepela namjerava se lansirati u duboki svemir 2014. godine.

1991. – U Sarajevu konstituisana prva Skupština srpskog naroda u BiH. Za prvog predsjednika izabran Momčilo Krajišnik. Skupština usvojila deklaraciju o pravu srpskog naroda na samoopredjeljenje.

2005. – Umrla je Rosa Parks (1913.- 2005.) afro-američka aktivistica za ljudska prava. Ona je odbila zahtjev vozača autobusa da ustupi svoje mjesto bijelom putniku. Slijedilo je hapšenje, suđenje i bojkot autobusnog saobraćaja u Montgomeriju, SAD. Američki Kongres proglasio Rosu Parks “majkom modernog pokreta za ljudska prava.” Uloga Rose Parks u američkoj historiji osigurala joj je status ikone u američkoj kulturi, a njezini postupci dali su legalitet pokretu za ljudska prava širom svijeta.

Rosa Parks
Rosa Parks

2001. – Oba doma Parlamenta FBiH usvojila zakon o Radio-televiziji FBiH, čime je ugašena nekadašnja Radio-televizija BiH.

2007. – Počela je gradnja pelješkoga mosta.

2008. – Na burzama širom svijeta dogodio se tzv. “Krvavi petak“.

Posted by on 2019-10-24. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login