26.04. – Dogodilo se na današnji dan – Rođen je pisac Mehmed Meša Selimović, jedan od najvećih književnika 20. vijeka na ovim prostorima.



Marko Aurelije Antonije
Marko Aurelije Antonije

121. – Rođen je rimski filozof i car Marko Aurelije Antonije, koji je tokom vladavine od 161. do 180. godine suzbio germansku invaziju na Rimsko carstvo. Njegove bilješke na grčkom jeziku, vođene na ratnim pohodima u Evropi i Aziji, filozofska introspekcija i razmišljanja o etici, objavljena posmrtno u 12 knjiga pod naslovom “Samom sebi”, vijekovima su bile jedno od najčitanijih štiva. Jedan je od najznačajnijih predstavnika poznog stoičkog eklekticizma i moralnom samoanalizom mnogo je uticao na potomstvo. Upamćen je i po izuzetnoj skromnosti i čestitosti, krajnje neuobičajenim za vladara.

1532. – U pohodu na Beč, osmanlijska vojska, pod komandom sultana Sulejmana II ušla je u Mađarsku.

1607. – Kapetan John Smith u Cape Henry u Virginiji doveo prve koloniste, koji će osnovati prvo stalno britansko naselje u Americi.

1711. – Rođen je britanski filozof škotskog porekla, David Hume, preteča klasičnih engleskih ekonomista i autor kvantitativne teorije novca (“Rasprava o ljudskoj prirodi”, “Filozofski ogled o ljudskom razumu”).

David Hume
David Hume

1798. – Rođen je francuski slikar Eugene Delacroix, predstavnik romantizma u francuskom slikarstvu. Ilustrovao je Geteovog “Fausta” i napisao “Dnevnik” u kojem je izložio zapažanja o umjetnosti (“Danteova barka”, “Ulazak krstaša u Carigrad”, “Na barikadama 28. jula 1830”).

1812. – Rođen njemački industrijalac Alfred Krupp, nazvan “kralj topova”, pod čijom je upravom metalurški koncern “Krupp” 1847. počeo da proizvodi teške topove. Fabrike “Krupp” su u oba svjetska rata proizvodile teško naoružanje za njemačku vojsku. Koncern Krupp bio je glavni snabdjevač oružjem Njemačke u Prvom i Drugom svjetskom ratu. Međunarodni vojni sud u Nürnbergu osudio je 1948. Kruppovog potomka na 12 godina zatvora i konfiskaciju imovine.

1828. – Rusija objavila rat Otomanskom carstvu radi podrške borbi Grčke za nezavisnost.

1865. – John Wilkes Booth, ubica predsjednika SAD Abrahama Lincolna, ubijen je u pucnjavi s federalnim vojnicima, 11 dana poslije Lincolnove smrti.

1889. – Rođen je austrijski filozof Ludwig Wittgenstein, zaslužan što je problematika jezika, značenja i smisla iskaza dobila posebno mjesto u filozofiji. Djela: “Filozofska istraživanja”, “Plava i smeđa knjiga”, “Napomene o osnovama matematike”, “Filozofske napomene”.

Mehmed – Meša Selimović
Mehmed – Meša Selimović

1910. – Rođen je pisac Mehmed – Meša Selimović, jedan od najvećih jugoslovenskih književnika 20. vijeka. Završio je Filozofski fakultet u Beogradu i do Drugog svjetskog rata bio je profesor u gimnaziji u rodnoj Tuzli. Po izlasku iz ustaškog logora 1943. pridružio se partizanima, a poslije rata bio je direktor drame Narodnog pozorišta u Sarajevu, umjetnički direktor “Bosna-filma” i glavni urednik sarajevskog Izdavačkog preduzeća “Svjetlost”. Roman “Derviš i smrt”, jedan od najznačajnijih u jugoslovenskoj literaturi, odlikuje se osobenošću tretiranja teme, gustinom opservacije čovjekovog života u tragičnim okolnostima, refleksijama o ljudskoj egzistenciji i – kao i druga njegova djela – unutrašnjim čarom pripovijedanja. Ostala djela: romani “Tišine”, “Tvrđava”, “Magla i mjesečina”, “Krug”, zbirke pripovijedaka “Prva četa”, “Tuđa zemlja”, “Djevojka crvene kose”, studija “Za i protiv Vuka”, eseji “Pisci, mišljenja, razgovori”, memoarska proza “Sjećanja”, nekoliko filmskih scenarija.

1915. – Italija tajno potpisala Londonski ugovor s Velikom Britanijom, Rusijom i Francuskom i prešla u Prvom svjetskom ratu na stranu sila Antante, koje su joj obećale Tirol, Trst, Goricu, Istru, dijelove Dalmacije i Albanije i Dodekaneska ostrva u Egejskom moru.

1933. – Hermann Göring izdao nalog za centralizaciju svih političkih policija pod nadzorom Gestapoa.

Guernica
Guernica

1937. – Njemački avioni, koje je Franciscu Francu poslao Adolf Hitler, u Španskom građanskom ratu razorili gradić Guernicu u Baskiji i usmrtili stotine civila. Španski slikar Pablo Picasso ovjekovječio je stradanje Guernice na istoimenoj slici.

1945. – Uhapšen je maršal Henry Philippe Petain, šef francuskog kolaboracionističkog režima sa sjedištem u Višiju u Drugom svjetskom ratu. Osuđen je na smrt zbog izdaje, ali mu je zbog ranijih zasluga i starosti kazna preinačena u doživotnu robiju.

1954. – U Genevi počela konferencija o Indokini, čime je okončana francuska dominacija u tom dijelu svijeta. SAD nisu prihvatile rezultate skupa, pa je juna 1954. diktator Ngo Din Dijem, uz podršku SAD, postao premijer Južnog Vijetnama.

1962. – Američkom raketom iz Cape Canaverala lansiran prvi britanski satelit – “Ariel 1”.

1964. – Tanganjika, Zanzibar i Pemba osnovale Ujedinjenu Republiku Tanganjike i Zanzibara, koja je 29. oktobra 1964. nazvana Tanzanija.

1984. – Umro je američki jazz muzičar i vođa orkestra William Count Basie. Članovi njegovog orkestra (1937) bili su i trubač Buck Claayton i pjevačica Billie Holiday.

Černobil
Černobil

1986. – Eksplodirao je četvrti blok nuklearne centrale u Černobilu u Ukrajini. Radioaktivni oblaci prekrili su gotovo cijelu Evropu, a posljedice, ove do sada najveće nuklearne katastrofe, još se ispituju. Nuklearna centrala trajno je zatvorena 15. decembra 2000. godine.

1994 – Počeli prvi slobodni izbori u Južnoafričkoj Republici nakon završetka aparthejdskog režima. Trajali su do 29. aprila.

2004. – Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH usvojio je izmjene i dopune Izbornog zakona BiH, kojima se reguliše zastupljenost nacionalnih manjina u organima lokalne vlasti i omogućava plaćeno političko oglašavanje u predizbornoj kampanji.

2005. – Sirija je u potpunosti povukla svoje trupe iz Libana, poslije gotovo tri decenije vojnog prisustva u toj zemlji.

2005. – Paragvajski pisac Roa Bastos, jedna od centralnih ličnosti u latinoameričkoj književnosti, preminuo je u 88. godini. Za knjigu “Ja, vrhovni” (1974.) dobio je Servantesovu nagradu (1989.).

2012. – Bivši liberijski predsjednik Charles Taylor proglašen krivim za ratne zločine i zločine protiv čovječnosti tokom građanskog rata u Sijera Leoneu od 1991. do 2002. Tejlor je prvi bivši šef neke države osuđen pred Međunarodnim sudom. Uhapšen je 2006. a njegovo suđenje završeno je 2011.



Posted by on 2020-04-26. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login