26.09. – Dogodilo se na današnji dan – U Prvom svjetskom ratu saveznici su započeli opštu ofanzivu koja je početkom oktobra dovela do sloma Centralnih sila i završetka rata. Engleski moreplovac Francis Drake uplovio u luku Plymouth na završetku svog putovanja oko svijeta

Dubrovnik
Dubrovnik

1186. – Dubrovnik je sklopio mir sa srpskim županom Stefanom Nemanjom, koji je u dva navrata pokušao da zauzme taj grad (1184. i 1185.). Sporazum o miru bio je osnov za kasnije ugovore Srbije i Dubrovnika.

1371. – U bici na rijeci Marici, kod Črnomena, Osmanlije su porazile srpsku vojsku braće Mrnjavčević, kralja Vukašina i despota Uglješe, koji su u boju poginuli. To je bila jedna od presudnih bitaka u aosmanlijskom  pohodu na Balkan.

1580. – Engleski moreplovac i gusar Francis Drake uplovio je u luku Plymouth na završetku svog putovanja oko svijeta, koje je trajalo 33 mjeseca. Drake je bio prvi Englez koji je oplovio zemlju, za šta je dobio titulu viteza od kraljice Elizabete.

Prvi svjetski rat
Prvi svjetski rat

1687. – U bici s Osmanlijama topovsko tane mletačke vojske izazvalo je eksploziju u kojoj su teško oštećeni Partenon i Propileji na Akropolu, gdje je osmanlijska vojska držala skladište municije.

1815. – Rusija, Austrija i Pruska formirale su Svetu alijansu, koju su kasnije potpisali svi evropski vladari osim britanskog regenta, pape i turskog sultana. Cilj saveza bio je da uguši revolucionarne pokrete u Evropi nakon Francuske revolucije i Napoleonovih ratova.

1849. – Rođen je ruski fiziolog Ivan Petrovič Pavlov, osnivač Instituta za eksperimentalnu medicinu, dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1904. Na osnovu eksperimenata na psima postavio je teoriju uslovnog refleksa, a značajni su i njegovi radovi o inervaciji srca i funkciji jetre.

1889. – Rođen je Martin Heidegger, njemački filozof.

Bela Bartok
Bela Bartok

1893. – Rođen je pisac Miloš Crnjanski.

1907. – Novi Zeland, koji je bio kolonija Velike Britanije, postao je dominion u okviru Britanskog komonvelta.

1918. – Saveznici su u Prvom svjetskom ratu počeli opštu ofanzivu koja je početkom oktobra dovela do sloma Centralnih sila i završetka rata.

1941. – U Užicu su u Drugom svjetskom ratu – dva dana poslije oslobođenja grada – proradile partizanske fabrike municije i tekstila, u kojima su tkani zavoji i rublje za borce.

1945. – U New Yorku je umro mađarski kompozitor i pijanista Bela Bartok, čije je djelo otvorilo nove pravce razvoja mađarske muzike. U svjetskim razmjerama jedan je od začetnika “nove muzike” 20. vijeka (simfonijska poema “Košut”, opera “Dvorac Modrobradog”, baleti “Drveni princ” i “Čudesni mandarin” i brojna simfonijska i kamerna djela).

Olivia Newton-John, Grease
Olivia Newton-John, Grease

1948. – Rođena je Olivia Newton-John, planetarno popularna Sandy iz Briljantina, britanska pjevačica i glumica koja je odrasla u Australiji. Iako je Olivia Newton-John izuzetno uspješna muzičarka, dobitnica Grammy nagrade čak četiri puta, ostat će zapamćena po ulozi nezaboravne Sandy u mjuziklu Briljantin, i jednom od najuspješnijih filmskih soundtracka u historiji Hollywooda. Olivia Newton-John je i dugogodišnja aktivistica za ekološka pitanja i prava životinja. Duet Olivije Newton-John i Johna Travolte “You’re The One That I Want” iz filma Briljantin snimljenog 1978. godine najprodavanija je filmska pjesma ikada, prema istraživanju BBC-a.

1959. – Umro cejlonski državnik sinhaleškog porijekla Solomon Bandaranaike, premijer Cejlona od 1956. i vođa Partije slobode, na koga je prethodnog dana u Kolombu pucao jedan budistički kaluđer. Školovao se u Oksfordu, a kao predsjednik vlade iskazao se kao liberalan političar, zahtijevao je ukidanje stranih vojnih baza, nacionalizaciju stranog kapitala i vanblokovsku spoljnu politiku.

Fidel Castro UN
Fidel Castro, UN

1960. – Fidel Castro je održao najduži govor u historiji Ujedinjenih naroda, u trajanju od 4 sata i 29 minuta.

1960. – Održan je prvi TV duel između predsjedničkih kandidata. U okviru kampanje za predsednika SAD, na nacionalnoj televiziji suočili su se tadašnji potpredsednik Richard Nixon i senator John Kennedy.

1969. – U Boliviji je vojna hunta pod vođstvom generala Alfreda Ovanda Candije oborila predsjednika Silesa Salinasa.

1983. – Sovjetski pukovnik Stanislav Petrov spriječio je potencijalni svjetski rat nakon što nije povjerovao dojavi kompjuterizovanog sistema o američkom lansiranju projektila na Sovjetski Savez. Kasnije se pokazalo da su kompjuteri imali grešku, Petrov je dobio priznanje za sprječavanje Trećeg svjetskog rata, a sve je držano u tajnosti do 1998. godine.

Hong Kong
Hong Kong

1984. – Velika Britanija i Kina su se sporazumjeli o vraćanju Hong Konga 1997. pod suverenitet Kine. Hong kong je pripao Britancima na osnovu mirovnog ugovora u Nankingu 1842., nakon Opijumskog rata (1839.-’42.).

1989. – Sovjetski parlament usvojio je zakon za borbu protiv cenzure.

1989. – Vijetnam je povukao svoje trupe iz Kambodže, koje su u toj zemlji bile od kraja 1978., ostavivši snage vlade Hun Sena da se same bore protiv maoističke gerilske organizacije “Crveni Kmeri”.

1990. – U Rimu je u 83. godini umro italijanski književnik Alberto Moravia, jedna od najzanačajnijih ličnosti italijanske književnosti 20. vijeka (“Rimske priče”, “Čočara”, “Rimljanka”).

Alberto Moravia
Alberto Moravia

1995. – Počelo je suđenje bivšem premijeru Italije Giuliou Andreottiju, pod optužbom da je imao bliske veze sa mafijom. Andreoti je sedam puta biran za premijera Italije i bio je jedan od simbola poslijeratne Italije.

2001. – Belgija je predala Međunarodnom sudu za Ruandu bivšeg ruandskog ministra za finansije Emanuela Ndindabahizija, optuženog za umješanost u genocid.

2008. – Umro američki glumac i režiser Paul Newman. Snimio je 60-ak filmova. Devet puta je bio nominovan za Oscara, kojeg je dobio 1986. za glavnu mušku ulogu u filmu “Boja novca”.

2017. – Splitski Županijski sud osudio Dragana Vasiljkovića, poznatog kao Kapetan Dragan, na 15 godina zatvora zbog kršenja Ženevskih konvencija tokom rata 1991-1995. protiv hrvatskih ratnih zarobljenika.

Posted by on 2021-09-26. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

You must be logged in to post a comment Login