29.05. – Dogodilo se na današnji dan – Na Sutjesci u Drugom svjetskom ratu dio partizanskih jedinica i Vrhovni štab Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije probio se iz obruča. Rođen Dante Alighieri, italijanski pjesnik, prozaist i političar.

Konstantinopolj (CONSTANTINOPLE)
Konstantinopolj (CONSTANTINOPLE)

1265. – Rođen je Dante Alighieri, italijanski pjesnik, prozaist i političar

1453. – Poslije duge opsade, turska vojska, sa sultanom Mehmedom na čelu, zauzela Konstantinopolj (Carigrad, Istanbul), prijestonicu nekada moćnog Bizantijskog carstva, i ubila cara Konstantina XI Paleologa.

1500. – Portugalski moreplovac Bartolomeu Dias, koji je otkrio Rt dobre nade, utopio se u brodolomu na olujnom moru.

1875. – Rođen je Svetozar Ćorović, bh. književnik, koji je u Mostaru 1896. s Aleksom Šantićem i Jovanom Dučićem pokrenuo list “Zora”, u kojem je razvio plodan pripovjedački i urednički rad. U Prvom svjetskom ratu je interniran i potom mobilisan. Otpušten je pošto je obolio, a 1919. je umro. U pripovijetkama, dramama i romanima opisivao je život u Hercegovini, pišući neposrednim stilom, koji se odlikuje živopisnošću kazivanja i lakoćom. Djela: romani “Stojan Mutikaša”, “Ženidba Pere Karantana”, “Majčina sultanija”, zbirke pripovijedaka “U časovima odmora”, “Moji poznanici”, “Brđani”, drame “Zulumćar”, “On”, “Adam-beg”, “Ajša”.

Kosta Abrašević
Kosta Abrašević

1868. – U Beogradu, u Topčideru, ubijen knez Mihailo Obrenović. Atentatori uhapšeni, odmah osuđeni i strijeljani na Karaburmi.

1875. – U Mostaru rođen Svetozar Ćorović, bh. književnik, koji je u Mostaru 1896. s Aleksom Šantićem i Jovanom Dučićem pokrenuo list Zora u kojem je razvio plodan pripovjedački i urednički rad. U pripovijetkama, dramama i romanima opisivao je život u Hercegovini, pišući neposrednim stilom, koji se odlikuje živopisnošću kazivanja i lakoćom.

1879. – Rođen je Kosta Abrašević, radnički pjesnik, koji je kao pripadnik socijaldemokratije i poeziju shvatao kao sredstvo za postizanje socijaldemokratskih ciljeva. Njegovi umjetnički nedorađeni stihovi – što u prvom redu valja pripisati činjenici da je stvarao izuzetno mlad (umro je u 19. godini) – prožeti su ljubavlju prema trudbenicima. Ime “Abrašević” nose mnoga kulturno-umjetnička društva na jugoslovenskim prostorima. Pjesme: “Zviždi, vetre”, “Svet je nama otadžbina”, “Bratstvo”, “Crvena”.

1903. – U Beogradu ubijeni kralj Aleksandar Obrenović i njegova žena Draga Mašin.  Ubistvo posljednjeg vladara iz dinastije Obrenović izvršila grupa oficira. Novi kralj Srbije postao Petar I Karađorđević.

1910. – Umro je ruski kompozitor, pijanista i dirigent Milij Aleksijevič Balakirjev, pokretač i idejni vođa kompozitorske grupe, po njemu nazvane Balakirjevljev kružok ili “Velika petorica”. Grupu su činili još Cezar Kjuj, Modest Musorgski, Nikolaj Rimski – Korsakov i Aleksandar Borodin. Nadovezujući se na ruskog kompozitora Mihaila Glinku, izgradio je muzički stil na elementima folklora, prvenstvno ruskog i orijentalnog. Djela: simfonijske poeme “Rusija”, “Tamara”, muzika za “Kralja Lira”, klavirske kompozicije, uključujući fantaziju “Islamej”.

 John F. Kennedy
John F. Kennedy

1917. – Rođen je John F. Kennedy, američki političar i državnik.

1919. – U vrijeme dok je sovjetska Rusija vodila borbu na život i smrt protiv kontrarevolucije – Engleska, Francuska, SAD i Italija su priznale vladu bivšeg carskog generala Aleksandra Kolčaka, predvodnika “bjelogardejaca”, koji su u početku, uz obilnu podršku zapadnih sila, imali znatne uspjehe protiv slabo naoružane Crvene armije. Njegove jedinice su razbijene u januaru 1920, a on je uhapšen na željezničkoj stanici u Irkucku i ubrzo strijeljan.

1929. – Prvi zvučni film u koloru „On with the show“ prikazan je u New Yorku.

1941. – Nijemci su u Drugom svjetskom ratu potukli britanske trupe i osvojili Krit, čime su obezbijedili važnu bazu za operacije na Bliskom Istoku i u Sjevernoj Africi. Britanci su se povukli s velikim gubicima, a prilikom evakuacije poginulo je i oko 3.000 Australijanaca.

Operacija Schwarz, Sutjeska
Operacija Schwarz, proboj na Sutjesci

1943. – Na Sutjesci u Drugom svjetskom ratu dio partizanskih jedinica i Vrhovni štab Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije probio se iz obruča 130.000 njemačkih, italijanskih, bugarskih i hrvatskih vojnika, koji su u Petoj ofanzivi (njemački naziv “Operacija Schwarz”), pokušali da unište glavninu partizanskih snaga. U obruču na Zelengori i Sutjesci bile su okružene četiri partizanske divizije sa 16.000 boraca i 4.000 ranjenika. U najdramatičnijoj bici partizana tokom rata, okončanoj 15. juna, partizanske divizije su izgubile trećinu boraca, uključujući Savu Kovačevića, komandanta Treće divizije koja je ostala da štiti teške ranjenike. Nijemci su masakrirali oko hiljadu zarobljenih ranjenika.

1946. – Pogubljen je rumunski general Jon Antonesku. Godine 1940. prisilio je na abdikaciju kralja Karola II, proglasio se vođom i zaveo diktaturu podredivši Rumuniju u Drugom svjetskom ratu nacističkoj Nemačkoj. Posle rata osuđen je na smrt i streljan.

1972. – Generalni sekretar Centralnog komiteta Komunističke partije i predsjednik Prezidijuma Vrhovnog Sovjeta SSSR Leonid Brežnjev i predsjednik SAD Richard Nixon u Moskvi potpisali dokument pod nazivom “Osnova za međusobne odnose SSSR i SAD” kojim je otvorena era boljih odnosa i miroljubive koegzistencije dviju velesila.

1978. – Šef kineske diplomatije Huang Hua u UN označio SSSR kao najopasniji izvor izbijanja novog svjetskog rata.

1985. – Na stadionu „Heysel“ u Briselu, u neredima pred finalni meč evropskog Kupa šampiona između italijanskog prvaka „Juventusa“ i engleskog „Liverpoola“, poginulo je 39 i povrijeđeno više od 400 ljudi, uglavnom italijanskih navijača.

Boris Jeljcin
Boris Jeljcin

1990. – Za prvog predsjednika Ruske Federacije izabran Boris Jeljcin.

1991. – Fudbalski klub Crvena zvezda je u Bariju osvojio je titulu prvaka Evrope.

1992. – Sa položaja VRS u Nedžarićima granatirana i prvi put zapaljena zgrada “Oslobođenja”.

1994. – U izbjeglištvu u Čileu umro Erich Honecker, komunistički lider i predsjednik Istočne Njemačke od 1976. do 1989, kada je, pod pritiskom masovnih antirežimskih protesta, primoran da ode sa vlasti. Pod njegovim nadzorom 1961. izgrađen Berlinski zid.

1992. – Nakon granatiranja sa srpskih položaja, srušena i zapaljena džamija Magribija na Marijin dvoru u Sarajevu.

1999. – Hrvatska je odbila zahtjev Međunarodnog suda za ratne zločine u Hagu za pokretanje istrage o zločinima počinjenim nad srpskim civilima u operaciji „Oluja“ u augustu 1995.

2003. – Na Vojnomedicinskoj akademiji u Beogradu preminuo Momir Talić, bivši načelnik Generalštaba Vojske RS-a i haški zatvorenik, privremeno pušten na slobodu radi liječenja.

2004. – Umro Archibald Cox, specijalni tužilac u aferi Watergate, kojeg je smijenila Bijela kuća. Njegova smjena izazvala političku buru koja je uzdrmala podršku predsjedniku SAD-a Richardu Nixonu.

2005. – U Libanu održani parlamentarni izbori, prvi u 30 godina bez prisustva sirijskih snaga.

Posted by on 2019-05-29. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login