29.08. – Dogodilo se na današnji dan – Dubrovnik sklopio ugovor sa bosanskim banom Kulinom kojim se Dubrovčanima daje sloboda trgovanja u Bosni bez ikakvih ograničenja i nameta. Povelja Kulina bana je jedan od najstarijih sačuvanih dokumenata u regionu

Povelja Kulina bana
Povelja Kulina bana

1189. – Dubrovnik je sklopio ugovor sa bosanskim banom Kulinom kojim se Dubrovčanima daje sloboda trgovanja u Bosni bez ikakvih ograničenja i nameta. Ugovor je jedan od najstarijih sačuvanih dokumenata u regionu. Povelja Kulina bana je prvi poznati diplomatski dokument pisan na bosančici jeziku i kao takav zaslužuje pažnju kako jezikoslovaca, tako i historičara. Njegova vrijednost za bosansku srednjovjekovnu historiju je nemjerljiva. To je prvi poznati dokument izdan od strane jednog bosanskog vladara vladaru, tj. knezu, druge države.

1521. – Osmanlije osvajaju Beograd pod komandom sultana Sulejmana II Veličanstvenog i proglašavaju ga za sjedište Smederevskog sandžaka.

1526. – U bici kod Mohača osmanlijska  vojska pod komandom Sulejmana II Veličanstvenog pobijedila je trupe mađarskog kralja Ludvika II, koji se prilikom povlačenja utopio u rijeci. Ugarska država se raspala na tri dijela: jedan je potpao pod Osmansku vlast, drugim je zavladao ugarski vladar Ivan Zapolja, a treći je došao pod vlast Habsburga, koji su nakon Zapoljine smrti 1540. preuzeli ugarski prijesto.

John Locke
John Locke

1632. – Rođen je engleski filozof John Locke, jedan od utemeljivača empirizma i liberalističke filozofije. Osporavao je teoriju o urođenim idejama i principima i uspostavio načelo da nema ničeg u razumu što prethodno nije prošlo kroz čula i da sve ideje kojima razum operiše potječu iz iskustva. Kao politički filozof zalagao se za vjersku toleranciju i poštovanje mišljenja i opredjeljenja drugih, za ograničenje vladarske moći i zakonsku zaštitu individualnih prava i sloboda građana. Snažno je utjecao na kasnije filozofe empiričare i teoretičare liberalnog društva i građanske države. Djela: “Ogled o ljudskom razumu”, “Pisma o toleranciji”, “Dvije rasprave o vladi”, “Vaspitanje”.

1820. – U Portu, u Portugalu počela je građanska revolucija koja je prisilila kralja Žoaoa VI da 1821. donese liberalni ustav, kojim su ukinuti inkvizicija i privilegije feudalaca.

1920. – Rođen je američki jazz muzičar Charlie Parker. Smatra jednim od najvećih imena u jazz muzici, zajedno sa imenima kao što su Louis Armstrong i Duke Ellington. Parker je imao jednu od glavnih uloga u razvijanju bebopa, forme jazz muzike okarakterizirane brzim tempom, virtuoznim tehnikama i improvizaciji baziranoj na harmonijskog strukturi. Parkerov inovativni pristup melodiji, ritmu i harmoniji imao je veliki utjecaj na njegove savremenike. Nekoliko Parkerovih pjesama postalo je standardima jazz muzike.

1842. – Završen je prvi Opijumski rat između Kine i Velike Britanije sporazumom o miru u Nankingu, prema kojem je Kina morala da otvori svoje luke za evropsku trgovinu pod eksteritorijalnom režimu, a Hong Kong da prepusti Britancima.

Charlie Parker
Charlie Parker

1943. – U pobuni protiv njemačke okupacije Danska je u Drugom svjetskom ratu potopila svoju flotu od 30 ratnih brodova i nekoliko podmornica.

1944. – Na zahtjev izbjegličke vlade Kraljevine Jugoslavije kralj Petar II Karađorđević posebnim ukazom oduzeo je komandu Draži Mihailoviću, pozvao vojsku da se stavi pod komandu Josipa Broza Tita i priznao maršala Broza za jedinog vođu jugoslovenskih snaga otpora nacističkom okupatoru. Kraljeva odluka objavljena je preko radija 12. septembra.

1949. –  SSSR je u tajnosti izveo prvu eksploziju atomske bombe.

1944. – Započeo je slovački narodni ustanak u kojem je 60.000 slovačkih trupa ustalo protiv nacista.

1965. – Američki svemirski brod Gemini V, sa astronautima Gordonom Cooperom i Charlesom Conradom, spustio se u Atlantik nakon rekordnih osam dana provedenih u Zemljinoj orbiti.

Éamon de Valera
Éamon de Valera

1975. – Umro je irski državnik Éamon de Valera, vođa partije “Sinn Fein” od 1917. do 1926, s dva kraća prekida premijer od 1937. do 1959, poslije čega je do 1973. bio predsjednik Irske. Zbog učešća u ustanku “Crvena pastva” 1916. godine Englezi su ga osudili prvo na smrt, pa na doživotnu robiju, ali je oslobođen 1917. Predvodio je 1922. Dablinski ustanak, poslije čije je propasti 1923. objavio kraj oružane borbe. Bio je 1932. predsjednik Društva naroda.

1978. – Predsjednik CK kineske Komunističke partije Hua Kuo-Feng posjetio je Rumuniju, Jugoslaviju i Iran. To je označilo prekid izolacije Kine iz međunarodnih aktivnosti, koja je počela odlukom o „kulturnoj revoluciji“ u toj zemlji u avgustu 1966.

1982. – Na 67. rođendan umrla švedska glumica Ingrid Bergman, koja je svjetsku slavu stekla filmovima snimljenim u SAD-u. Dobitnica je tri Oscara – “Plinsko svjetlo”, “Anastasija” i “Cazablanca”.

1991. – Sovjetski parlament je suspendovao Komunističku partiju i zamrzao njene bankovne račune, pod optužbom da je bila umješana u pokušaj državnog udara (19-22. avgusta).

NATO VRS
NATO VRS

1995. – Pokrenuta je NATO-ova vojna operacija protiv VRS.

1999. – Stanovnici Istočnog Timora su, uprkos strahu od nasilja, izašli na istorijski referendum, na kojem se 99 odsto izjasnilo za odvajanje od Indonezije.

2003. – U Francuskoj je u prve dvije sedmice augusta, tokom talasa velikih vrućina umrlo 11.435 osoba. Od velikih vrućina koje su zahvatile Evropu tog mjeseca umrlo je blizu 20.000 ljudi.

2005. – U naletu uragana Cathrine, koji je pogodio južne države SAD-a, najviše je stradao grad New Orleans, u kojem je život izgubilo 1.330 osoba.

2012. – U Sarajevu umro Bakir Tanović, redatelj i historičar. Smatra se pionirom bh. kinematografije, jedan je od osnivača Sarajevske škole dokumentarnog filma, producent i istraživač kulturnog i historijskog nasljeđa BiH.

2016. – U Stamfordu u Connecticutu umro Jerome Silberman, američki glumac i komičar.

Posted by on 2019-08-29. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

You must be logged in to post a comment Login