08.02. – Dogodilo se na današnji dan – Rođeni: ruski hemičar Dmitrij Ivanovič Mendeljejev i francuski pisac Jules Verne, u Sarajevu otvorene XIV zimske Olimpijske igre

Mary Stuart
Mary Stuart

1075. – Mletački dužd Domenico Selvo protjerao je Normane iz dalmatinskih gradova koji su mu se svečano obvezali da nikada više neće dovoditi niti Normane niti druge strance u Dalmaciju čime su potvrdili vlast Venecije nad svojim teritorijima.

1587. – Pogubljena je škotska kraljica Mary Stuart, koja je prethodno 19 godina provela u zatvoru pod optužbom za kovanje zavjere protiv engleske kraljice Elizabet Prve. Zbog nepopularne rimokatoličke politike koju je pokušala da nametne protestantskoj Škotskoj, 1568. je morala da pobjegne u Englesku. Na suđenju, održanom prema nalogu Elizabet Prve, izrečena joj je smrtna kazna.

1725. – Umro ruski car Petar I Aleksejevič Romanov (Petar Veliki). Po dolasku na prijesto 1682. proveo je, prema evropskim uzorima, dalekosežne reforme države i društva. Ratovima je obezbijedio Rusiji jak položaj na Baltiku, izlaz na Crno more i zapadnu obalu Kaspijskog jezera. Osnovao je Akademiju nauka, pokrenuo prve novine – Vedomosti, a 1703. na ušću Neve podigao je novu prijestonicu – Sankt Peterburg.

1819. – Rođen je engleski pisac i kritičar John Ruskin, koji je smatrao da umjetnost zavisi od društvenog života i da samo zdrav narod može da stvara velika umjetnička djela, jer je umjetnost snaga i izraz cijelog naroda, a ne povlastica bogatih. Zalagao se za obrazovanje najširih slojeva naroda i napadao ekonomska i politička shvatanja utilitarista. Djela: o umjetnosti – “Moderni slikari”, “Kamenje Venecije”, “Dvije staze”, o društvenim i ekonomskim problemima “Do posljednjeg”, “Sezam i ljiljani”, “Krošnja divlje masline”, “Munera Pulveris”.

1828. – Rođen je francuski pisac Jules Verne, autor naučno-fantastičkih romana s predviđanjima, od kojih su mnoga ostvarena. Napisao je 57 romana i mnogi su poslužili kao scenariji za filmove. Djela: romani “Put oko svijeta za 80 dana”, “20.000 milja pod morem”, “Put na Mjesec”, “Put u središte Zemlje”, “Carev glasnik”, “Pet nedjelja u balonu”.

Dmitrij Ivanovič Mendeljejev
Dmitrij Ivanovič Mendeljejev

1834. – Rođen je ruski hemičar Dmitrij Ivanovič Mendeljejev, otac moderne hemije, koji se među najistaknutije naučnike svih vremena uvrstio otkrićem opšteg zakona o periodičnosti hemijskih svojstava, prema kojem su osobine hemijskih elemenata periodično zavisne od njihove atomske težine. Na osnovu tog zakona formulisao jePeriodični sistem elemenata” koji mu je omogućio da predvidi svojstva niza kasnije otkrivenih elemenata. “Periodični sistem elemenata” postao je osnova moderne nauke o strukturi materije. Njegova knjiga “Osnovi hemije” prevedena je na mnoge jezike, a u oko 500 radova obrađivao je sva područja hemije, pitanja fizike, mineralogije, filozofije, pedagogije, čak i slikarstva. Proučavao je razvoj industrije u Rusiji, naročito uglja, nafte i metala, prvi je preporučio podzemnu gasifikaciju uglja i hemijsku preradu nafte.

1894. – Rođen američki filmski režiser King Wallis Vidor. Njegov nijemi film “Gomila” smatra se remek-djelom svjetske kinematografije.

1939. – U Podhumu kod Livna rođena Bisera Alikadić, bh. književnica. Objavila je dva romana, nekoliko knjiga poezije, brojne priče i pjesme za djecu, te novelu i tri radiodrame. Zastupljena je u lektiri za osnovne škole.

američki Građanski rat
Američki Građanski rat

1941. – U Omahi rođen Nick Nolte, jedan od najcjenjenijih glumaca današnjice. Glumio je u više od 50 filmova, igrajući razne likove. Sposobnost utjelovljivanja različitih karaktera, građa i grubi glas njegovi su zaštitni znakovi.

1943. – Sovjetska armija je u Drugom svjetskom ratu oslobodila grad Kursk koji su Nijemci okupirali 1941.

1849. – Umro je France Prešeren, slovenski pjesnik i pravnik. Danas važi za najvećeg slovenskega pjesnika. Njegova pjesma Zdravljica, napisana 1844. godine, je današnja državna himna Republike Slovenije. Postavio je temelje jezika slovenske književnosti i uključio slovensku književnost u evropsku.

1960. – Započeta izgradnja Hollywoodske staze slavnih. Prvih osam zvijezda dobili su ljudi čija su imena nasumično izvučena iz šešira od 1550 imena. Među prvih osam bili su Burt Lancaster, Joanne Woodward, Olive Borden i Louise Fazenda. Godine 2011. Walk of Fame je imao 2454 zvijezde, a još dvadesetak novih zvijezda dodaje se svake godine.

1861. – Južne članice SAD – Alabama, Florida, Džordžija, Luizijana, Misisipi i Teksas odvojile su se od Unije i osnovale Konfederaciju država Amerike. Te države su se protivile oslobađanju robova, ali i sve jačem ekonomskom utjecaju industrijski razvijenog Sjevera. Konfederaciji su se kasnije priključili Arkanzas, Sjeverna Karolina, Virdžinija i Tenesi. To je izazvalo američki Građanski rat, završen 1865. kapitulacijom južnih država.

France Prešeren
France Prešeren

1863. – Pruska i Rusija sklopile su savez da bi ugušule revoluciju u Poljskoj.

1904. – Japan bez objave rata napao rusku flotu u Port Arturu, čime je počeo rusko-japanski rat. Rusija je gubila bitku za bitkom, a pomorski poraz kod Cušime, revolucija u Rusiji i pritisak Velike Britanije, SAD i Francuske, primorali su je da 1905. mirom u Portsmautu preda Japanu južnu polovinu poluostrva Sahalin i Port Artur s okolinom i prihvati da južna Mandžurija i Koreja potpadnu pod uticaj Japana.

1915. – Premijerno je prikazana kontroverzna američka historijska drama ¨Rađanje jedne nacije¨( The Birth of a Nation), u režiji D.W.Griffitha. Ovaj nijemi film govori o usponu Ku Klux Klana u SAD-u, te je još tada bio na zlu glasu zbog opravdavanja rasne segregacije i pozitivnog odnosa prema Klanu.

1921. – Umro je ruski revolucionar i geograf Petar Aleksejevič Kropotkin, jedan od najvećih teoretičara anarhizma. Godine 1872. napustio je uspješno bavljenje naukom, prišao Bakunjinu u Ženevi i posvetio se idejama anarhizma (“Anarhija i njena filozofija”, “Velika Francuska revolucija”, “Zapisi revolucionara”).

James Dean
James Dean

1931. – Rođen je američki filmski glumac James Dean, simbol uznemirene i pobunjene mladosti poslije Drugog svjetskog rata, čiji je tragičan kraj u automobilskoj nesreći 1955. u 24. godini doprinio da preraste u svojevrstan mit. Filmovi: “Istočno od raja“, “Buntovnik bez razloga“, “Div“.

1935. – Umro je njemački slikar i grafičar Max Liebermann, najznačajniji predstavnik njemačkog impresionizma. U početku je realistički obrađivao sentimentalne žanr-scene, a kasnije se priklonio nazorima francuskih impresionista, što je posebno uočljivo u slikama pejzaža.

1937. – Trupe generala Franciska Franka u Španskom građanskom ratu, uz pomoć 15.000 vojnika fašističke Italije, zauzele su Malagu.

1939. – Rođena je bosanskohercegovačka književnica Bisera Alikadić.

Bitka kod Kurska
Bitka kod Kurska

1940. – Nacisti su u Drugom svjetskom ratu strijeljali svakog desetog stanovnika iz dva poljska sela u blizini Varšave.

1942. – U manastiru Ostrog skupština crnogorskih i bokeljskih patriota je u Drugom svjetskom ratu pozvala sve rodoljube na jedinstvo u oružanoj borbi protiv fašističkih okupatora, bez obzira na ranije političke i partijske podjele.

1943. – Sovjetska armija je u Drugom svjetskom ratu oslobodila grad Kursk, koji su Nijemci okupirali 1941.

1975. – Sovjetski i američki astronauti počeli su zajedničke pripreme za letove “Sojuz-Apolo“.

1983. – Širom svijeta danas se obilježava Svjetski dan braka, posvećen bračnom paru – mužu i ženi kao stupu porodice. Ideja obilježavanja ovog dana započela je u američkoj državi Louisiani početkom osamdesetih godina prošlog vijeka. Ubrzo nakon što je dobro prihvaćena, 1983. godine uveden je službeni pojam Svjetski dan braka.

Sarajevo - Zimske olimpijske igre, 1984
Sarajevo – Zimske olimpijske igre, 1984

1984. – U Sarajevu su otvorene XIV zimske Olimpijske igre na stadionu “Koševo” – prve u Jugoslaviji, na kojima su učestvovali sportisti 49 država, najviše do tada u istoriji zimskih igara. Svečanosti je prisustvovalo 50.000. gledaoca.

1997. – U Tirani, glavnom gradu Albanije, policija je pribjegla sili nad hiljadama demonstranata protiv vlade koja je omogućila poslovanje privatnih štedionica prema “piramidalnoj šemi”, čiji je slom odnio životne ušteđevine desetina hiljada Albanaca.

2010. – Opozicioni lider Viktor Janukovič proglasio je tijesnu pobjedu na predsjedničkim izborima u Ukrajini iako njegova rivalka Julija Timošenko nije priznala poraz.

2010. – Papa Benedict XVI osudio je zlostavljanje djece od strane svećenika, rekavši da Crkva nikad neće prestati da osuđuje takvo ponašanje. Masovno seksualno zlostavljanje u crkvenim ustanovama u Irskoj i skandal oko zataškavanja tih slučajeva bili su neposredan povod ovog papinog reagovanja.

Josif Tatić
Josif Tatić

2013. –  U Beogradu u 67. godini umro Josif Tatić, poznati filmski i pozorišni glumac. Publika ga pamti po ulogama u tv-serijalima “Bolji život” i “Grlom u jagode” te predstavi “Šovinistička farsa”.

Posted by on 2021-02-08. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

You must be logged in to post a comment Login