12.05. -Dogodilo se na današnji dan – Rođen čileanski pjesnik Pablo Neruda. Umro je češki kompozitor, dirigent i pijanista Bedřich Smetana. Zvanično ukinuta sovjetska blokada Zapadnog Berlina.

1743. – Marija Terezija okrunjena kao kraljica Češke.

1607. – Engleski avanturista James Smith osnovao je prvo englesko naselje na tlu Sjeverne Amerike, koje je kasnije po njemu dobilo ime Jamestown.

1820. – Rođena je engleska medicinska sestra Florence Nightingale, osnivačica profesije medicinskih sestara, čiji se rođendan obilježava kao Međunarodni dan medicinskih sestara. U Krimskom ratu polovinom 19. vijeka organizovala je bolnice pri britanskom ekspedicionom korpusu i znatno je reformisala sanitetsku službu i njegu ranjenika i bolesnika. Zahvaljujući tome, smrtnost u britanskim poljskim bolnicama sa 40 odsto smanjena je na dva odsto. Otvorila je prvu školu za medicinske sestre.

1884. –  Umro je češki kompozitor, dirigent i pijanista Bedřich Smetana. Inspirisao se narodnim legendama, istorijom i folklorom. Ujedno je, kao pijanist, dirigent i organizator, pokretač nacionalnih snaga u češkom muzičkom životu. U grandioznom ciklusu “Moja domovina“, koji obuhvaća šest simfonijskih pjesama, dao je jedinstvenu tonsku apoteozu češkog mita i historije. Djela: opere “Prodana nevjesta”, “Dalibor”, “Libuša”, “Poljubac”, ciklus simfonijskih poema “Moja domovina”, gudački kvartet “Iz moga života”, klavirske i kamerne kompozicije.

1918. – Rođen je američki inženjer Julius Rosenberg, koji je sa suprugom Ethel 1953. kao prvi civil u SAD osuđen na smrt zbog špijunaže, navodno zbog odavanja SSSR-u tajni o atomskom naoružanju. Kazna je izvršena uprkos kampanji širom svijeta da im bude pošteđen život.

1904. – Rođen čileanski pjesnik Pablo Neruda. Kao diplomat proveo je više godina u Madridu gdje se sprijateljio s Lorcom i drugim španjolskim pjesnicima te pristupio antifašističkom pokretu, zbog čega je u svojoj domovini bio proganjan.  Bio je učesnik Španskog građanskog rata nakon kojeg se posvetio idealima socijalne pravde. U početku piše pretežno ljubavnu liriku, a kasnije prelazi na društveno i politički angažiranu poeziju koja govori protiv ratnih strahota i ustaje u obranu potlačenih. Dobitnik je Nobelove nagrade za književnost 1971.

1925. – Vrhovni Sovjet SSSR-a usvojio je prvi sovjetski ustav.

1926. – Maršal Józef Piłsudski izvršio je državni udar i uspostavio je vojnu diktaturu u Poljskoj.

1926. – Norvežanin Roald Amundsen, Italijan Umberto Nobile i Amerikanac Lincoln Ellsworth preletjeli avionom Sjeverni pol.

1935. – Umro je poljski diktator maršal Józef Klemens Piłsudski, prvi predsjednik Poljske od 1918. do 1922. i inicijator rata protiv sovjetske Rusije 1920. i 1921. Na današnji dan 1926. uspostavio je vojnu diktaturu i vlast je držao do smrti.

1943. – Predajom njemačkog generala Rommela von Arnima u Tunisu završene borbe u Sjevernoj Africi u Drugom svjetskom ratu.

1947. – Poslije godinu dana snimanja prikazana je “Slavica”, prvi jugoslovenski igrani film poslije Drugog svjetskog rata. Režiser i scenarista bio je Vjekoslav Afrić, snimatelj Žorž Skrigin, a tumači glavnih uloga Irena Kolesar, Marjan Lovrić i Ljubiša Jovanović.

1949. –  Zvanično ukinuta sovjetska blokada Zapadnog Berlina, započeta krajem juna 1948, pošto su i zapadni saveznici i SSSR shvatili besmislenost beskompromisnog suprotstavljanja.

1965. – Zapadna Njemačka je uspostavila diplomatske odnose sa Izraelom, a arapske zemlje su prekinule odnose sa vladom u Bonu.

1969. – U Velikoj Britaniji starosna granica izbornog prava snižena s 21 na 18 godina.

1992. – Skupština srpskog naroda u BiH je na zasjedanju u Banja Luci donijela odluku o formiranju Vojske Republike Srpske i osnivanju novinske agencije Srna. Nemoćni da spriječe širenje sukoba u BiH, posmatrači EZ-a napustili su Sarajevo.

1994. – Palestinska policija prispjela na Zapadnu obalu u okviru priprema da od Izraela preuzme grad Jerihon, sjedište palestinske autonomije u toj oblasti.

1995. – Vlasnici “Rockefeller centra” u New Yorku, iza kojih je stajao japanski kapital, objavili bankrotstvo tog gigantskog poslovnog centra.

1997. – Sa potpisivanjem mirovnog sporazuma od strane ruskog predsjednika Borisa Jeljcina i čečenskog predsjednika Aslana Mashadova Alijewitscha završava prvi čečenski rat. Politički status Čečenije sa ovim ugovorom još nije bio razjašnjen.

2005. – Umrla švedska jazz pjevačica i glumica Monica Zetterlund, koja je 60-ih godina prošlog vijeka pjevala sa legendarnim pijanistom Billom Evansom. Ona je izgorjela u požaru koji je izbio u njenom stanu.

2008. –  U Varšavi je umrla Irena Sendler, koja je tokom Drugog svjetskog rata postala simbol nesebične pomoći Jevrejima u jeku holokausta. Ona je iz Varšavskog geta spasila sigurne smrti najmanje 2.500 jevrejske djece.

2009. – Ivan John Demjanjuk, optužen za nacističke ratne zločine deportovan je iz SAD u Njemačku, gdje je osuđen na pet godina zatvora, zbog učešća u ubistvu evropskih Jevreja u koncentracionom logoru Treblinaka-Sobibor.

2010. – U Australiji uhapšen Dragan Vasiljković, poznatiji kao Kapetan Dragan, osumnjičen za ratne zločine u Hrvatskoj 1992. i 1993. godine. Uhapšen je poslije 43 dana skrivanja zbog odluke Vrhovnog suda Australije da može biti izručen Hrvatskoj. Ovoj zemlji je izručen 8. jula 2015.

Posted by on 2024-05-12. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

You must be logged in to post a comment Login