18.05. – Dogodilo se na današnji dan –Rođen je naučnik Ruđer Bošković. Pobjedom Saveznika i uz teške gubitke završena Bitka za Monte Cassino. Pjevač Joy Divisiona Ian Curtis izvršio samoubojstvo.

1291. – Nakon šest sedmica opsade pada Akkon, posljednje veliko uporište kršćanskih snaga, u ruke muslimanskih Memluka. Sa ovim su krstaški ratovi defintivno propali.

1711. – Rođen je naučnik Ruđer Bošković. Bio je osnivač i direktor Brerske astronomske opservatorije kod Milana i direktor Optičkog instituta francuske mornarice. Postavio je dvije geometrijske metode za određivanje elemenata rotacije Sunca, geometrijsku metodu određivanja putanje kometa, jedinstveni zakon sile, pretpostavio da se tijela ne samo privlače nego i odbijaju na malim rastojanjima, sve formule sferne trigonometrije sveo je na četiri osnovne, izračunao je dimenzije i spljoštenost Zemlje na osnovu mjerenja meridijana, riješio je problem okaca u saću. Objavio je niz rasprava na latinskom, italijanskom i francuskom jeziku. Djela: “Theoria philosophiae naturalis redacta ad unicam legem virium in natura existentium”, “Opera partientia ad opticam et astronomiam”, “Elementorum universae matheseos”, “O morskoj plimi”, “O zakonu sila u prirodi”, “O svjetlu”, “Teorija konusnih presjeka”, “Elementi matematike”.

1781. – Španci u Kusku pogubili peruanskog revolucionara Tupaca Amarua Drugog, koji je preuzeo ime jednog vladara Inka i 1780. podigao pobunu Indijanaca protiv španskih osvajača.

1803. – Velika Britanija objavila rat Francuskoj zato što je Napoleon Bonaparta nastavio vojnu kampanju u Italiji i Švajcarskoj.

1804. – Napoleon se krunisao za francuskog cara.

1836. – Rođen austrijski šahovski velemajstor Wilhelm Steinitz, prvi zvanični svjetski šampion. Titulu svjetskog šahovskog prvaka osvojio je 1886. pobjedom u meču sa Johannesom Zukertortom.

1868. – Rođen ruski car Nikolaj II Aleksandrovič Romanov, posljednji monarh Rusije, najstariji sin Aleksandra III. Sa prijestola je zbačen u Oktobarskoj revoluciji 1917, a naredne godine je pogubljen zajedno sa članovima porodice.

1872. – Rođen je engleski filozof, matematičar i društveni reformator Bertrand Russell. Posvetio se i borbi za mir, žestoko se protivio intervenciji SAD u Vijetnamu i nuklearnom naoružanju i osnovao je međunarodnu porotu nazvanu “Russellov sud”. Djela: “Principi matematike”, “Kritičko izlaganje Leibnitzove filozofije”, “Istorija zapadne filozofije”, “Logički atomizam”, “Analiza materije”, “Skeptički eseji”, “Naše saznanje spoljnog svijeta”, “Ljudsko znanje”, “Principi socijalne rekonstrukcije”, “Putevi ka slobodi”, “Praksa i teorija boljševizma”, “Sloboda i organizacija”, “Osvajanje sreće”, “Ljudsko društvo u etici i politici”, “Zašto nisam hrišćanin”.

1883. – Rođen je njemački arhitekta Walter Gropius, koji je 1919. u Weimaru osnovao arhitektonsku školu “Bauhaus”, koja je odlučujuće uticala na arhitekturu 20. vijeka širom svijeta. Školovanje u “Bauhausu” se temeljilo na njegovoj ideji o sjedinjavanju umjetnosti i zanatstva i uspostavljanju harmoničnog jedinstva svih umjetnosti pod okriljem arhitekture. Školu je 1925. premjestio u Desau, u zgradu rađenu prema njegovom projektu, potom u Berlin, ali su je nacisti raspustili po dolasku na vlast 1933. Emigrirao je 1937. u SAD i u Chicagu je osnovao školu “Novi Bauhaus”, zasnovanu na istim principima, a 1938. je postao profesor Harvardskog univerziteta. Projektovao je više zgrada u SAD i napisao teorijsko djelo “Sinteza u arhitekturi”.

1899. – U Hagu održana prva međunarodna konferencija za obustavljanje trke u naoružanju i sprečavanje ratova.

1920. – U Poljskoj, blizu Krakova, rođen Karol Vojtila, koji je 1978. postao papa Ivan Pavao Drugi, prvi neitalijanski papa poslije 455 godina.

1941. – Poglavnik ustaške Nezavisne države Hrvatske Ante Pavelić s italijanskim fašističkim vođom Benitom Musolinijem u Drugom svjetskom ratu potpisao ugovor kojim je Italiji predao Gorski Kotar i dijelove Dalmacije i Hrvatskog Primorja i prihvatio italijanskog princa za hrvatskog kralja.

1944. – Pobjedom Saveznika, ali uz teške gubitke, završena Bitka za Monte Cassino, jedna od najvažnijih bitaka na Italijanskom frontu u Drugom svjetskom ratu.

1944. – Sovjetske vlasti počele protjerivanje više od 200.000 Tatara sa Krima pod optužbom da su sarađivali sa Nijemcima tokom rata. Uglavnom su protjerani u centralnoazijske sovjetske republike i sve do devedesetih godina bio im je zabranjen povratak na Krim.

1954. – Stupila na snagu evropska konvencija o ljudskim pravima.

1974. – Indija izvršila prvu nuklearnu probu u pustinji u Radžastanu i postala šesta zemlja koja je izvela nuklearnu eksploziju.

1980. – Ian Curtis, pjevač Joy Divisiona, izvršio samoubojstvo. Još kao dječak pokazivao je zanimanje za poeziju, a s 11 godina osvojio je stipendiju u svojoj školi zahvaljujući talentu. Iako je bio dobar učenik, nije ga zanimalo obrazovanje, a jedini mu je san bio baviti se muzikom, a glavni heroji bili su mu David Bowie, Iggy Pop i The Velvet Underground.  Ian je na koncertu Sex Pistolsa 1976. godine upoznao Bernarda Sumnera i Petera Hooka s kojima je namjeravao osnovati bend. Bend se prvo trebao zvati Warsaw, ali se to ime podudaralo s drugim bendom, Warsaw Pakt. Ime je nakon toga promijenjeno u Joy Division.  Joy Division je za vrijeme svog kratkog postojanja izvršio veliki utjecaj na razvoj muzike svog vremena i utjecao na mnoge muzičare. Svojom originalnom i nekonvencionalnom muzikom i izvođenjem stekli su kultni status među obožavateljima muzike širom svijeta.

1988. – Počelo povlačenje sovjetskih vojnika iz Afganistana.

1992. – Visoki komesarijat UN za izbjeglice saopštio je da je zbog rata iz Jugoslavije izbjeglo milion i 300 hiljada ljudi što je stvorilo najveću izbjegličku krizu u Evropi od Drugog svjetskog rata.

1995. – U Los Angelesu umro ruski baletski igrač Aleksandar Godunov, koji je prilikom gostovanja ruske baletske trupe u New Yorku 1979. prebjegao u SAD gdje je dobio azil. Iako je to izazvalo svojevrsni diplomatski rat dviju sila Godunov je nakon toga stekao svjetsku slavu. Umro je od hepatitisa, odnosno prekomjernog konzumiranja alkohola.

1996. – Radovan Karadžić, optužen zbog ratnih zločina, povukao se s mjesta predsjednika Republike Srpske. Dužnost predsjednika preuzela je potpredsjednica Biljana Plavšić. Međunarodni sud za ratne zločine u Haagu optužio je u novembru 1995. Karadžića za ratne zločine i genocid. Osuđen je na 40 godina zatvora.

1998. – Vlada SAD-a podnijela veliku tužbu protiv Microsoft korporacije, najjače softverske kompanije na svijetu, zbog monopola.

2000. – Vijeće sigurnosti UN-a jednoglasno je usvojio embargo na oružje protiv Etiopije i Eritreje, kao posljedicu ponovnog zahuktavanja njihovog dvogodišnjeg pograničnog rata.

2002. – Bosanski Srbin Dušan Knežević, optužen za ratne zločine počinjene nad nesrbima kod Prijedora 1992, predao se Haškom tribunalu. Osuđen je na 31 godinu zatvora.

2005. – Umro Frank Gorshin, američki glumac i veliki imitator.

2006.  – Vrhovni sud Srbije potvrdio prvostepenu presudu kojom su četvorica pripadnika paravojne formacije “Osvetnici” proglašeni krivim za ratni zločin u Sjeverinu 1992. godine i osuđeni na kazne od 15 do 20 godina zatvora.

2011. – Međunarodni tribunal za Ruandu osudio je bivšeg generala Augustina Bizimunga na 30 godina zatvora zbog ratnog zločina počinjenog protiv naroda Tutsi 1994.

Posted by on 2024-05-18. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

You must be logged in to post a comment Login