22.01. – Dogodilo se na današnji dan – Bosna i Hercegovina postala punopravna članica Parlamentarne skupštine Vijeća Europe

Ivan III Vasiljević
Ivan III Vasiljević

1440. – Rođen Ivan III Vasiljević, veliki knez moskovski, a od 1462. i svih Rusa, nakon što je ujedinio veliki broj kneževina. Oslobodio je dijelove zemlje od Mongola, ojačao centralnu vlast, a 1497. izdao je prvi ruski zbornik zakona “Sudbenik”. Zbog ženidbe s vizantijskom princezom Zoe smatrao se nasljednikom Istočnorimskog carstva i u njegovo vrijeme prvi put se javila ideja o misiji Ruskog carstva kao zaštitnika pravoslavlja u kojem bi Moskva bila “treći Rim”.

1517. – Vojska turskog sultana Selima I potukla je u bici kod Rajdanije blizu Kaira memelučke snage i sedam dana potom ušla u Kairo, priključivši Egipat Otomanskom carstvu.

1561. – Rođen je Francis Bacon, engleski filozof, književnik i državnik, predstavnik empirizma.

1729. – Rođen je njemački pisac, kritičar i teoretičar umjetnosti Gothold Efraim Lesing, jedan od najznačajnijih pobornika evropskog prosvjetiteljstva. Autor je prve njemačke građanske drame “Mis Sara Sampson” (1755.), a djelom “Laokon ili o granicama slikarstva i pjesništva” postavio je temelje modernoj estetici.

Francis Bacon
Francis Bacon

1771. – Španija je ustupila Foklandska ostrva Velikoj Britaniji.

1788. – Rođen je engleski pisac George Gordon Byron, najistaknutiji pjesnik romantizma i jedna od najpopularnijih ličnosti svoga vremena. Književnu slavu stekao je romantičnim epom “Čajld Herold” (1812), a potom i poemom “Don Žuan” i poetskim dramama “Manfred” i “Kain”. Umro je od malarije 1824. u Grčkoj, gdje je pomagao oslobodilačku borbu protiv Turske.

1793. – Francuskom kralju Luju Šesnaestom – koga je u septembru 1792. revolucionarni Konvent svrgao s prijestola, a zatim zbog veleizdaje osudio na smrt – u Parizu je na giljotini odrubljena glava. Na prijesto je stupio 1774. i formalno ostao tri godine poslije izbijanja Francuske revolucije.

1840. – Prvi britanski doseljenici stigli su na Novi Zeland.

1849. – Rođen je švedski književnik i dramatičar August Strindberg.

Novi Zeland
Novi Zeland

1871. – U Parizu su izbile demonstracije radnika koje su pod vođstvom francuskog revolucionara Luja Ogista Blankija prerasle u ustanak protiv vlasti, koja je pripremala predaju grada pruskim trupama. Vlasti su odbacile zahtjev ustanika da stvore Komunu radi otpora pruskoj vojsci i na pobunjenike su poslale dva bataljona mobilne garde koji su ispred gradske vijećnice otvorili vatru i u krvi ugušili ustanak. Vlada je potom proglasila opsadno stanje i zabranila sve skupove, a ministar inostranih poslova Žil Favr potpisao je u njeno ime 28. januara akt o kapitulaciji.

1894. – Umro je pjesnik Vojislav Ilić, koji se smatra osnivačem moderne srpske lirike i tvorcem verističkog izraza. Značajno je utjecao na srpsku poeziju pred kraj 19. vijeka (“Ja ništa više ne verujem”, “Zimska idila”, “Jesen”, “Tamara”).

1901. –  Umrla britanska kraljica Viktorija. Tokom njene dugogodišnje vladavine od 1837, koja je obilježila epohu – viktorijansko doba, Britanska imperija bila je na vrhuncu privredne i političke moći.

Vladimir Iljič Uljanov Lenjin
Vladimir Iljič Uljanov Lenjin

1905. – Carske trupe pucale su u Petrogradu na demonstrante, uglavnom radnike, koji su u maršu krenuli na carski Zimski dvorac, zahtijevajući demokratske slobode, kraj rata s Japanom i uspostavljanje ustavotvorne skupštine. U “krvavoj nedjelji”, kako je kasnije nazvan taj dan, ubijeno je najmanje 500, a ranjeno više hiljada ljudi.

1924. – Umro je sovjetski Vladimir Iljič Uljanov, poznat kao Vladimir Lenjin, predvodnik Oktobarske revolucije u Rusiji 1917, prvi sovjetski lider. Djela: “Šta su ‘prijatelji naroda’ i kako se oni bore protiv socijaldemokrata?”, “Razvitak kapitalizma u Rusiji”, “Zadaci ruskih socijaldemokrata”, “Šta da se radi?”, “Korak naprijed, dva koraka nazad”, “Dvije taktike socijaldemokratije u demokratskoj revoluciji”, “Agrarni program ruske socijaldemokratske radničke partije”, “Materijalizam i empiriokriticizam”, “Socijalizam i rat”, “Imperijalizam kao najviši stadijum kapitalizma”, “Aprilske teze”, “Država i revolucija”, “Dječija bolest ‘ljevičarstva’ u komunizmu”.

Vijeće Europe
Vijeće Europe

1953. – Rođen je američki režiser, producent i glumac Jim Jarmusch. Filmovi: Neprekidni praznici, Čudnije od raja, Pod udarom zakona, Tajanstveni vlak, Noć na Zemlji, Mrtav čovjek, Godina konja, Put samuraja, Kava i cigarete, Slomljeno cvijeće, Granice kontrole, Samo ljubavnici preživljavaju.

1980. – Sovjetski nuklearni fizičar, poznati disident, Andrej Saharov, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1975., uhapšen je i protjeran iz Moskve. Zalagao se za građanska prava i reformu SSSR-a.

1993. – Nakon godinu relativnog mira, ponovo se rasplamsao rat u Hrvatskoj kada je započela vojno-redarstvena operacija Maslenica. Predsjednik tzv. republike srpske Krajine Goran Hadžić proglasio je ratno stanje i zatražio pomoć SR Jugoslavije, a u Srbiji je počela prisilna mobilizacija srpskih izbjeglica iz Hrvatske. Paravojne formacije Željka Ražnatovića Arkana i Kapetana Dragana iz Srbije stigle su na hrvatsko ratište.

Jim Jarmusch
Jim Jarmusch

1997. – Kancelar Njemačke Helmut Kohl i premijer Češke Vaclav Klaus potpisali su deklaraciju o pomirenju dvije susjedne zemlje, čime je formalno stavljena tačka na istorijske sporove, odnosno nacističku okupaciju Čehoslovačke u Drugom svjetskom ratu i protjerivanje Nijemaca iz Sudetske oblasti poslije završetka rata.

1998. – Snage SFOR-a su u Bijeljini uhapsile su Gorana Jelisića, koji je pred Tribunalom u Hagu osuđen na 40 godina zatvora za zločine protiv čovječnosti, genocid i kršenje zakona rata na području Brčkog.

2002. – Rusija zabranjuje emitiranje programa jedinim neovisnim televizijskim stanicama, čime Kremlj dobija medijski monopol, prvi put od sovjetskog doba.

2002. – Bosna i Hercegovina postala punopravna članica Parlamentarne skupštine Vijeća Europe.

Hrvatska, EU
Hrvatska, EU

2008. – Irački parlament usvaja zakon kojim se mijenja zastava iz vremena Sadama Huseina.

2012. – Na referendumu o pristupanju Hrvatske, Evropskoj uniji, građani Hrvatske i hrvatsko iseljeništvo, izjasnilo se dvotrećinskom većinom za ulazak u EU, koji je predviđen 1. jula 2013. godine.

Posted by on 2020-01-22. Filed under Magazin, Na današnji dan. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

You must be logged in to post a comment Login